Жаҳон чемпионати-2026: Кутилган байрам, кутилмаган муаммолар

Жаҳон чемпионати бошланишига 47 кун қолганда, ФИФА ва турнир мезбонлари кенг кўламли ижтимоий, сиёсий ва логистик муаммолар сабабли кескин танқидларга учрамоқда.

Навбатдаги мундиалга Канада, Мексика ва АҚШ биргаликда мезбонлик қилади. Маълумки, 2026 йилнинг 28 феврал куни АҚШ Исроил билан турнир иштирокчиларидан бири бўлган Эронга қарши уруш бошлади. Гарчи ҳозирда нозик вақтинчалик сулҳ амал қилаётган бўлса-да, Эроннинг мусобақадаги иштироки ҳамон сўроқ остида қолмоқда.

Учала мезбон давлатдаги мухлислар чипталар нархи ўта қимматлигидан норози. Бу эса дунёдаги энг нуфузли спорт мусобақасига бўлган қизиқиш ва чипталар савдосига салбий таъсир кўрсатди. Шунингдек, маҳаллий сиёсатчилар ва жамоатчилик АҚШдаги ўйинлар ўтказиладиган шаҳарларда транспорт нархларининг кескин ошиб кетишидан хавотирда.

Турнир 11 июн куни Мексика ва Жанубий Африка ўртасидаги очилиш ўйини билан бошланади.

Эроннинг Жаҳон чемпионатидаги иштироки бўйича сўнгги ҳолат

Эрон миллий терма жамоаси мундиалга тайёргарлик кўрмоқда. Аммо расмийларнинг таъкидлашича, жамоанинг турнирда иштирок этиш ёки этмаслиги бўйича якуний қарорни ҳукумат ва Миллий хавфсизлик кенгаши қабул қилади. Бунинг учун, энг аввало, футболчиларнинг АҚШдаги хавфсизлик масаласи ўрганиб чиқилиши керак.

Ўтган ой Эрон томони уруш шароитида, хусусан, мезбон давлат футболчилар хавфсизлигини кафолатлай олмаса, турнирда қатнашмаслигини билдирган эди. Бунга АҚШ президенти Доналд Трампнинг ижтимоий тармоқдаги пости сабаб бўлди. Ўша постида Трамп эронлик футболчиларнинг АҚШдаги хавфсизлигига кафолат бериб бўлмаслигига шама қилган эди (тартиб бўйича Эрон гуруҳ босқичидаги барча ўйинларни АҚШда ўтказиши керак).

Шундан сўнг Эрон футбол федерацияси ФИФАдан ўйинларни АҚШдан Мексикага кўчиришни сўради. Бироқ ФИФА бу сўровни рад этди. Ташкилот раҳбари Жанни Инфантино ўтган ҳафта Эрон турнирга «келиши шарт» эканини таъкидлади.

Қуръага кўра, Эрон гуруҳ босқичидаги барча ўйинларини АҚШнинг ғарбий соҳилида ўтказади. Агар улар плей-офф босқичига йўлланма олса, кейинги баҳслар ҳам АҚШ ҳудудида бўлиб ўтади.

АҚШнинг мезбон шаҳарларида йўлкира нархлари ўта қиммат

Манхэттендаги «Пенн Стейшн» бекатидан Ню-Жерси штатининг Ист-Ратерфорд шаҳрида жойлашган ва Жаҳон чемпионати финали ҳамда яна еттита муҳим ўйинни қабул қиладиган «МетЛайф» стадионигача бориб-қайтиш учун поезд чиптаси одатий 12,90 доллардан қарийб 12 баравар қимматлашиши кутилмоқда.

Ню-Жерси губернатори Мики Шеррилл ва ФИФА тахминан 15 дақиқалик (14 км) йўл учун белгиланган 150 долларлик нарх борасида бир-бирларини айбламоқда. Шеррилл харажатларни ФИФА ўз зиммасига олиши кераклигини таъкидласа, халқаро ташкилот бундай мажбурияти йўқлигини билдириб жавоб қайтарган.

Бостон яқинидаги «Жиллетт» стадионига поездда бориш одатдаги нархдан тахминан тўрт баравар қимматроқ туради ($20), Фоксборога автобусда бориб-келиш ҳақи эса $95 ни ташкил этади.

Бошқа мезбон шаҳарлар — Лос-Анжелес ва Филаделфия жамоат транспорти нархларини оширмасликка ваъда берди. Канзас-Сити «Арроухед» стадионига бориб-қайтиш учун 15 долларлик йўлкирани таклиф қилмоқда. Хюстон эса мухлисларга қулайлик яратиш мақсадида автобус ва поезд вагонлари сонини кўпайтирганини, аммо нархларни ҳозирги даражада сақлаб қолиш ниятида эканини маълум қилди. Йўлкира автобус ва енгил релсли поездлар учун 1,25 доллар, «тўхташ ва жўнаб кетиш» хизмати учун эса 2 доллардан 4,50 долларгачалигича қолади.

Чипталар қиммат ва талаб паст

Чипталарнинг ўта юқори нархлари мухлисларнинг кескин эътирозига сабаб бўлди. Уларнинг фикрича, бундай нарх сиёсати оддий ишқибозларни мусобақадан четда қолдирмоқда. АҚШ ва Парагвай каби жамоалар ўртасидаги ўйинларга чипта савдосининг сустлиги ҳам бевосита нархларнинг баландлиги билан изоҳланмоқда.

ФИФА декабр ойида чипталарни сотувга чиқарганида, биринчи босқичдаги 3-тоифа чипталари 140 доллардан, финал ўйини чипталари эса 8680 долларгача баҳоланган эди. Кейинчалик, 1 апрел куни сотувлар қайта тикланганда энг қиммат чипта нархлари 10 990 долларгача кўтарилди.

Шимолий Америка мамлакатлари мусобақа мезбонлиги учун ариза топширганда, чипталар нархи 21 доллардан бошланишини ваъда қилган эди. Бироқ амалда энг арзон чипта 60 доллар этиб белгиланди. Юқори рейтингга эга жамоалар иштирокидаги ўйинларнинг аксарият чипталари камида 200 доллардан сотилмоқда.

22 апрел куни ФИФА турнир бошланишига 50 кун қолиши муносабати билан чипталар савдосининг навбатдаги босқичини эълон қилди. Унга кўра, 1-тоифадан 3-тоифагача бўлган барча 104 та ўйин чипталари «биринчи келганга — биринчи хизмат» тамойили асосида сотилади.

Жаҳон чемпионати ўйинлари пайтидаги иммиграция рейдлари

Трамп маъмуриятининг оммавий депортация қилиш ва қонуний иммиграция йўлларини чеклашга қаратилган сиёсати туфайли, хорижлик мухлислар АҚШ иммиграция хизматларининг нишонига айланиб қолиши мумкинлиги ҳақида жиддий хавотирлар пайдо бўлди.

Ўтган ҳафта Жанни Инфантинога мурожаат қилиниб, ундан Трампга таъсир ўтказиш ва бу йилги турнир давомида иммиграция рейдларини тўхтатиб туришга эришиш сўралди. Журналистларнинг таъкидлашича, гарчи Трамп маъмурияти назорат тадбирлари ўтказилганини рад этган бўлса-да, ўтган йилги Клублар ўртасидаги жаҳон чемпионати ўйинларида Иммиграция ва божхона назорати (ICE) ҳамда Божхона ва чегара қўриқлаш (CBP) хизматлари агентлари юрган эди.

«The Athletic» нашрининг ёзишича, ФИФА раҳбарияти иммиграция бўйича мораторий эълон қилинишини Трамп маъмурияти учун ўзига хос сиёсий пиар имконияти сифатида кўрмоқда. Шунингдек, ташкилот мутасаддилари Инфантино Трамп билан бўлган дўстона алоқаларидан фойдаланиб, иммиграция билан боғлиқ хавотирларни бартараф этишига умид қилмоқда.

Мексикадаги зўравонликлар туфайли юзага келган хавфсизлик муаммоси

Жаҳон чемпионати мезбонларидан бири бўлган Мексика ҳам диққат марказига тушиб қолди. 20 апрел куни мамлакат пойтахти яқинида сайёҳларга қарата ўт очилиши мухлислар хавфсизлиги масаласини кун тартибига чиқарди.

ЮНЕСКОнинг Бутунжаҳон мероси рўйхатига киритилган ва Мексиканинг энг машҳур сайёҳлик масканларидан бири ҳисобланган Теотиуакан пирамидаларидан бирининг тепасидан туриб, қуролланган шахс одамларни ўққа тутган. Оқибатда бир нафар канадалик сайёҳ ҳалок бўлган ва 13 киши жароҳатланган. Бу мудҳиш воқеа Мексика президенти Клаудия Шейнбаум ҳукумати томонидан глобал турнир олдидан кўрилаётган хавфсизлик чораларини шубҳа остига қўйди.

Шейнбаум мундиал олдидан хавфсизлик чоралари кескин кучайтирилишини маълум қилди.

«Ҳукумат сифатида асосий вазифамиз — бундай ҳолат бошқа такрорланмаслиги учун тегишли чораларни кўришдир. Бироқ ҳаммамизга аёнки — мексикаликлар буни жуда яхши билади — бундай воқеа илгари ҳеч қачон содир бўлмаган эди», — деди у.