«Мен муҳтарам олий раҳбаримиз ҳеч қандай қонуний асос ва сабабсиз ўлдирилган Эрондан келдим» — Пезешкиён

Эрон президенти Масъуд Пезешкиён БМТ Бош Ассамблеясининг 81-сессиясида сўзлаган нутқида Исроил ва АҚШни кескин қоралаб, Эроннинг тинчликсевар сиёсати ва ўз-ўзини мудофаа қилиш ҳуқуқини таъкидлади.

«Биз террорчи эмасмиз, биз терроризм қурбонимиз»

Масъуд Пезешкиён ўз нутқини АҚШ президентининг айбловларига жавоб беришдан бошлади.

«Хонимлар ва жаноблар, мен кеча сизларнинг эътиборингизга ҳавола қилиш учун бир нутқ тайёрлаган эдим. Бироқ Қўшма Штатлар президенти бизни террорчилар деб атади. Ҳолбуки, айнан биз терроризм қурбони бўлганмиз», — дея таъкидлади Эрон раҳбари.

Пезешкиён БМТ минбарида Эрон олий раҳбари Али Хоманаийнинг суратини кўрсатди. Шунингдек, у Эрондаги мактабга берилган зарба оқибатида ҳалок бўлган болалар тасвирларини ҳам намойиш қилди.  

«Улар олимларимизни, эркак-аёлларимизни ва гўдакларимизни ўлдирди, шаҳид қилди. Аслида ҳеч қандай жиноят қилмаган, гуноҳсиз болаларни қурбон қилди. Асл террорчилар, террорчиларни тайёрлайдиган ва ҳимоя қиладиганлар эса бугун бизга шундай тамға ёпиштирмоқда», — деди у.

Исроилнинг Ғазодаги ҳаракатлари ва суиқасдлар

Эрон президенти Исроилнинг Ғазодаги ҳаракатларини «очиқдан-очиқ геноцид» деб атади ва 80 мингдан ортиқ бегуноҳ тинч аҳоли ўлдирилганини таъкидлади. Шунингдек, у Исмоил Ҳонияга қилинган суиқасдни эслатиб ўтди.

«Улар чегарадош ҳудудларга суқулиб кириб, халқаро ҳуқуқ меъёрларини оёқости қилган ҳолда университетларимиз, тиббиёт марказларимиз, мактаб ва шифохоналаримизни, инфратузилма объектларимизни нишонга олишди. Мен президентлик вазифасига киришган куним — инаугурация маросимида улар Эрон ҳудудида Исмоил Ҳонияга суиқасд қилди. Исроил исталган вилоят ва шаҳардаги хоҳлаган маҳаллани нишонга олиб, худди ҳақиқий террорчилар каби қотилликларни амалга оширмоқда», — деди Пезешкиён .

Эроннинг мудофаа сиёсати ва ядро дастури

Пезешкиён Эроннинг ҳарбий қудрати фақат мудофаа мақсадларига хизмат қилишини ва мамлакат тинчлик мақсадларидаги ядро технологиясидан воз кечмаслигини яна бир бор таъкидлади.

«Эрон ўзига ва ўз келажагига нисбатан таҳдидларнинг олдини олиш учун қудратли бўлиши шарт. Биз ўз кучимиздан ҳукмронлик йўлида фойдаланишни истамаймиз ва ўз хавфсизлигимизни бошқаларнинг ҳаёти ҳисобига қурмаймиз. Айнан шунинг учун ҳам биз мудофаа мақсадларида ҳарбий қудратга эгамиз, бироқ биз буни очиқ айтамиз: мамлакатимизни ҳимоя қилиш учун ҳеч кимдан рухсат ёки розилик сўрамаймиз. Биз тараққиёт учун энергияга интиляпмиз. Йиллар давомида улар бизнинг ядровий технологияларимизга центрифугалар, халқаро санкциялар ва бошқа ёрлиқларни ёпиштириб келишди. Бироқ бизнинг мамлакатимиз учун тинчлик мақсадларидаги ядро технологияси табиий тараққиётимизнинг ажралмас бир қисмидир.

Беморларимиз учун бу — шифо ва даво. Қишлоқ хўжалиги сектори учун бу — озиқ-овқат хавфсизлиги. Саноатнинг ўсиши, тараққий этиши ва электр энергияси таъминоти учун муҳим бўлган ядровий технологияларнинг фақатгина саноқли давлатларнинг монополиясида бўлишини Эрон ҳеч қачон қабул қилмайди», — деди у.

Шунингдек, ядро қуролига эга бўлган Исроил назоратдан четда қолаётгани, Эрон эса тинч мақсадлардаги дастури учун санкцияларга учраётгани адолатсизлик эканини билдирди:

«Исроил Ғазода 70 мингдан ортиқ бегуноҳ инсонни шафқатсизларча ўлдирди. Эрон эса музокаралар столи атрофида ўтирган бир пайтда бомбардимон қилинди. Исроилда бомбалар, оммавий қирғин қуроллари бор, у ядро қуролини тарқатмаслик тўғрисидаги шартномага аъзо эмас, ўзининг шармандали тарихи давомида бирор марта ҳам назорат текширувларига рухсат бермаган. Шунга қарамай, минтақанинг исталган пойтахтини истаган вақтда бомбардимон қилиши учун унга барча зарур воситалар тақдим этилмоқда. Такрор айтаман: ядро қуроли Исроилда, лекин назоратчилар Эронда. Исроил қотиллик қилади, лекин санкциялар Эронга қўлланилади. Бу шундай бир фожиаки, буни эшитган одам бор-йўғи аччиқ кулиши мумкин, холос. Улар ўлдирмоқда, бизга эса санкциялар қўлланиб, биз жазоланмоқдамиз».

Фаластин масаласи ва минтақавий хавфсизлик

Нутқ давомида Фаластин масаласи халқаро ҳамжамиятнинг «очиқ яраси» экани ва бу муаммо ҳал этилмасдан туриб, Яқин Шарқда тинчлик ўрнатиб бўлмаслиги қайд этилди.

«Фаластин учун адолат таъминланмас экан, Ғарбий Осиёда барқарор тинчлик ўрнатиш мумкин эмас. Дунёда босқинчилик, тажовуз ва адолатсизлик давом этар экан, бунга қаршилик ҳам давом этаверади», — деди Эрон раҳбари.

Пезешкиён Эрон қўшнилари билан хавфсизлик масаласида ҳамкорлик қилишга тайёрлигини ва минтақавий муаммолар ташқи кучлар аралашувисиз ҳал этилиши кераклигини айтди.

«Эрон бутун дунёга дўстлик қўлини чўзмоқда. Биз заифлигимиз учун эмас, балки ўз куч-қудратимиз ва матонатимизга бўлган теран ишончимиз туфайли дунёни ҳамкорликка ва шерикликка чақирмоқдамиз», — дея таъкидлади у.

Трампга мурожаат: «Биз мулоқотга тайёрмиз»

Пезешкиён нутқининг энг муҳим қисмларидан бири АҚШ билан музокараларга бағишланди.

У Доналд Трампга мурожаат қилиб, Эрон мулоқот ва дипломатияга тайёрлигини, бироқ куч ишлатиш таҳдидлари остида музокара олиб боришни қабул қилмаслигини билдирди.

«Кеча Қўшма Штатлар президенти томонидан айтилган сўзларга қайтадиган бўлсак, халқаро ҳуқуқ, мулоқот, дипломатия ва асосий инсоний меъёрлар бўйича мутахассислар шуни яхши тушунадики, бизнинг мамлакатимиз шаънига айтилган барча гаплар Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг моҳиятига, уставига ва руҳига бутунлай зиддир. У шуни билиши керакки, санкциялар, тобора кучайиб бораётган босим ва зўравонликлар қаршисида Эрон халқининг қаршилик кўрсатиш иродаси фақат ва фақат кучаяди.

Биз ҳеч қачон бошимизни эгмаймиз ва тиз чўкмаймиз. Жаноб Трамп ва бизга нисбатан зўравонлик қилмоқчи бўлганлар шуни тушуниб етсинларки, Эрон куч ишлатиш тилини қабул қилмаган ҳолда, мулоқотга, дипломатияга ва музокараларга тайёр», — дея хулоса қилди Эрон президенти.

АҚШ делегацияси зални тарк этди

Эрон президенти ўз нутқини бошлаши билан АҚШ делегациясининг бир вакили зални тарк этди. Исроил делегацияси ҳам бу маърузани бойкот қилди.

22-сенятбр куни Трамп Теҳрон билан музокараларга бошчилик қилаётган куёви Жаред Кушнер ва Стив Уиткофф Эрон расмийлари билан уч соатлик учрашув ўтказганини маълум қилди.

«Уларнинг учрашуви жуда яхши ва ўта маҳсулдор бўлди», — деди Трамп журналистларга.

У келишувга эришиш йўлида «катта силжиш» борлигига ишонишини қўшимча қилди. Кейинроқ Трамп музокаралар давом этаётганини ва охир-оқибат келишувга эришилишига ишонишини айтди.

Бу баёнотлар Трамп БМТ делегатлари олдидаги нутқида Эронни йўқ қилиш билан яна бир бор таҳдид қилганидан сўнг янгради.

«Эрон билан уларга қайта тикланиш ва аввалгидан-да қудратлироқ мамлакат яратиш имконини берадиган битим тузиладими? Ёки мен Ислом Республикасини йўқ қиламанми? Буни тезда амалга ошириб, уларга бошқа одамларни ўлдириш ва мамлакатларни вайрон қилиш учун ҳеч қачон имкон бермаслигим керакми?» — деди Трамп.