O‘zbekiston so‘mda 1 mlrd dollar miqdorida navbatdagi suveren obligatsiyalarni joylashtirdi

2026 yilning 1-aprel kuni O‘zbekiston jahon moliya bozorlarida 1 mlrd AQSH dollari ekvivalentidagi (12,2 trln so‘m) 3 yillik suveren xalqaro obligatsiyalarini joylashtirdi. Iqtisodiyot va moliya vazirligining xabar berishicha, mazkur bondlar tarixiy eng past foiz stavkasida — yillik 12,25 foiz miqdorida qayd etildi. Bu ko‘rsatkich avvalgi yillardagi stavkalardan sezilarli darajada pastligi bilan ajralib turadi.

Global iqtisodiy noaniqliklar fonida amalga oshirilgan ushbu emissiya Markaziy va Sharqiy Yevropa, Yaqin Sharq hamda Afrika mintaqasida so‘nggi 15 yil ichidagi milliy valutadagi eng yirik tranzaksiya bo‘ldi. Mutaxassislarning ta’kidlashicha, mintaqadagi boshqa emitentlar o‘z obligatsiyalarini ancha yuqori stavkalarda chiqarayotgan bir paytda, O‘zbekistonning bu natijasi xalqaro investorlarning mamlakat iqtisodiy islohotlariga bo‘lgan yuqori ishonchini ifodalaydi.

Ushbu obligatsiyalarning «GBI-EM» indeksiga kiritilishi masalasi hozirda ko‘rib chiqilmoqda. Agar O‘zbekiston bondlari mazkur indeksga kirsa, bu 300 milliard dollarlik aktivlarni boshqaradigan yangi investorlar guruhini jalb etishga imkon beradi. Bu esa kelgusida foiz stavkalarini yanada pasaytirish va boshqa mahalliy emitentlar uchun xalqaro bozorlarda milliy valutadagi obligatsiyalarni chiqarish uchun yo‘l ochadi.

Budjet taqchilligi va mablag‘lar taqsimoti

Xalqaro obligatsiyalarni joylashtirishdan kelib tushgan mablag‘lar «2026-yil uchun O‘zbekiston Respublikasining Davlat budjeti to‘g‘risida»gi Qonunga muvofiq Davlat budjeti taqchilligini moliyalashtirish uchun yo‘naltiriladi. Bu chora iqtisodiy barqarorlikni saqlash va davlatning ijtimoiy majburiyatlarini o‘z vaqtida bajarish imkonini beradi. Hukumat mablag‘larni strategik rivojlanish dasturlarini uzluksiz amalga oshirishni ta’minlashga sarflaydi.

Shu bilan birga, mazkur emissiya O‘zbekistonning boshqa emitentlari va tijorat banklari uchun jahon moliya bozorlarida milliy valutadagi xalqaro obligatsiyalarini qulay shartlarda chiqarishga xizmat qiladi. Bu milliy valuta — so‘mning xalqaro bozorlardagi nufuzini oshiradi. Davlat budjetining resurs bazasini kengaytirish orqali iqtisodiyotning turli tarmoqlarida infratuzilma loyihalarini moliyalashtirish va aholi farovonligini yuksaltirish ko‘zda tutilgan.

Xalqaro indeks istiqbollari

«GBI-EM» indeksiga hozirda Xitoy, Turkiya, Braziliya va Polsha kabi 14 ta rivojlanayotgan davlatning suveren obligatsiyalari kiritilgan bo‘lib, O‘zbekistonning ushbu ro‘yxatga qo‘shilishi mamlakatning moliyaviy obro‘sini yangi bosqichga olib chiqadi. Indeksga kirish global fondlarning O‘zbekiston aktivlariga qiziqishini keskin oshiradi. Bu esa iqtisodiy islohotlarning xalqaro hamjamiyat tomonidan e’tirof etilishi sifatida baholanmoqda.

Vazirlikka ko‘ra, xalqaro obligatsiyalarning mazkur indeksga kiritilishi kelgusida foiz stavkalarini yanada pasaytirish imkonini beradi. Bu jarayon mamlakatning tashqi qarz portfelini diversifikatsiya qilishda ham muhim rol o‘ynaydi. O‘zbekistonning suveren obligatsiyalari mazkur nufuzli indeksdan joy olishi xorijiy kapitalni keng jalb etish va milliy iqtisodiyotning jahon moliya tizimiga integratsiyalashuvini tezlashtirishda asosiy omil bo‘lib xizmat qiladi.