O‘zbekistonda pul massasi 35% ga oshdi, ularning yarmi naqd pul ko‘rinishida emas
O‘zbekistonda keng ma’nodagi pul massasi 2026 yil sentabrida 437,7 trln so‘mni tashkil etdi. Bir yil ichida bu ko‘rsatkich 35 foizga oshdi. Pul massasining eng katta qismi, ya’ni 200,3 trln so‘m milliy valutadagi boshqa depozitlar hisobiga to‘g‘ri kelmoqda.
© Ijtimoiy tarmoqlar2026 yil sentabr holatiga ko‘ra, O‘zbekistondagi jami keng ma’nodagi pul massasi (M2) 437,7 trln so‘mga yetdi. Bu avgust oyidagidan 0,7 foiz, 2025 yil sentabridagidan esa 35 foiz ko‘p. Bu haqda Markaziy bankning Pul agregatlari hisobotida keltirilgan.
Oddiy qilib aytganda, M2 iqtisodiyotdagi pulning kengroq ko‘lamini — muomaladagi naqd pullar bilan birga banklardagi ayrim depozitlarni ham qamrab oladi.
Pulning katta qismi naqd emas
437,7 trln so‘mlik umumiy pul massasining 365,7 trln so‘mi milliy valutadagi mablag‘lardan iborat. Yana qariyb 72 trln so‘m chet el valutasidagi depozitlarning so‘mdagi ekvivalentiga to‘g‘ri keladi.
Milliy valutadagi mablag‘larning o‘zida ham asosiy ulush naqd pulga tegishli emas.
Sentyabr oyida:
● 76,5 trln so‘m — muomaladagi naqd pullar;
● 88,9 trln so‘m — talab qilib olinguncha depozitlar;
● 200,3 trln so‘m — boshqa milliy valutadagi depozitlar.
Shu sababli umumiy pul massasining eng katta qismi banklardagi depozitlar ko‘rinishida saqlanmoqda.
Xususan, 200,3 trln so‘mlik boshqa depozitlar M2ning qariyb 46 foizini tashkil qiladi.
Eng tez o‘sgan ko‘rsatkich ham shu depozitlar bo‘ldi
Milliy valutadagi boshqa depozitlar bir yil oldin, 2025 yil sentabrida, taxminan 139,2 trln so‘m edi. Bir yil ichida ular 61 trln so‘mga yoki 43,9 foizga ko‘paygan.
Taqqoslash uchun, muomaladagi naqd pullar shu davrda 24 foizga, talab qilib olinguncha depozitlar esa 46,5 foizga oshgan.
Ya’ni pul massasining o‘sishida naqd pullardan ko‘ra banklardagi depozitlarning ko‘payishi muhimroq bo‘lgan.
Naqd pullar 76,5 trln so‘mga yetdi
2026 yil sentabrida muomaladagi naqd pullar 76,5 trln so‘mni tashkil etdi.
Bu avgustga nisbatan 0,3 foiz, 2025 yil sentabriga nisbatan esa 24 foiz ko‘p.
Biroq naqd pullarning umumiy M2dagi ulushi atigi 17,5 foiz atrofida.
Talab qilib olinguncha depozitlar esa 88,9 trln so‘mga yetgan. Ular bir yil ichida 46,5 foizga oshgan.
M1 qancha pulni anglatadi?
Pul agregatlari ichida M1 165,5 trln so‘mni tashkil etgan.
M1 tarkibiga muomaladagi naqd pullar va talab qilib olinguncha depozitlar kiradi. Ya’ni sentabr oyida:
76,5 trln so‘m naqd pul + 88,9 trln so‘m talab qilib olinguncha depozit = 165,5 trln so‘mlik M1.
Qolgan qism esa kengroq pul massasini shakllantiruvchi boshqa depozitlar va chet el valutasidagi depozitlardan iborat.
13 yil ichida pul massasi qariyb 18 baravar oshdi
Pul massasining hozirgi hajmini oldingi yillar bilan solishtirganda farq yanada yaqqol ko‘rinadi.
2013 yil fevralida O‘zbekistondagi keng ma’nodagi pul massasi 24,4 trln so‘m edi. 2026 yil sentabriga kelib bu ko‘rsatkich 437,7 trln so‘mga yetgan.
Ya’ni qariyb 13,5 yil ichida M2 17,9 baravar oshgan.
Bu davrda eng katta o‘zgarish milliy valutadagi boshqa depozitlarda kuzatilgan: ular 6,3 trln so‘mdan 200,3 trln so‘mgacha, ya’ni 31,7 baravar ko‘paygan.
Shuningdek:
● milliy valutadagi jami pul massasi — 19,4 baravar;
● M1 — 13,1 baravar;
● naqd pullar — 13,3 baravar;
● talab qilib olinguncha depozitlar — 13 baravar;
● chet el valutasidagi depozitlar — 13 baravar oshgan.
Yil boshidan beri 59 trln so‘mga ko‘paydi
2026 yil yanvarida keng ma’nodagi pul massasi 378,6 trln so‘m edi.
Sentyabrga kelib u 437,7 trln so‘mga yetdi. Shu tariqa yil boshidan buyon pul massasi 59,1 trln so‘mga yoki 15,6 foizga oshgan.
Bu davrda milliy valutadagi pul massasi 309 trln so‘mdan 365,7 trln so‘mgacha, M1 esa 144,7 trln so‘mdan 165,5 trln so‘mgacha ko‘paygan.
Chet el valutasidagi depozitlar esa sentabr oyining o‘zida 1,8 foizga kamaygan bo‘lsa-da, yillik hisobda 14,8 foizga oshgan.
