«Сўнгги қўнғироқ» қанчага тушади?

Ҳар йили май ойи яқинлашиши билан мактаб битирувчилари ва уларнинг ота-оналарида ўзига хос ғам-ташвишлар мавсуми бошланади. Ҳали сентябрь ойидаёқ сўнгги қўнғироқ тадбирида қандай кўринишда бўлишни, бу кунни қандай эсда қоларли ўтказишни хаёл қилган ўсмирлар май келиши билан амалий ҳаракатга тушишади. Оҳорли кийимлар, махсус аксессуарлар, эсдалик фотоальбомлари, яъни «виньетка»  хариди каби масалалар ўзига яраша тайёргарлик ва эътиборни талаб этади. Боланинг ширин орзу-ҳаваслари ўз йўлига, бироқ иқтисодий имконияти турлича бўлган оилаларда ота-оналар «болам тенгқурларидан кам бўлмасин»  дея, имкон қадар муносиб шароит яратишга уринишади. Хўш, бугунги кунда ўғил ёки қиз болани мактаб билан хайрлашув тадбирига кийинтириш ва зарурий нарсалар билан таъминлаш қанчага тушмоқда? Шу масалага ойдинлик киритиш мақсадида VAQT.UZ мухбири пойтахтдаги Чорсу  бозори мисолида нарх-наволарни ўрганди.

Кийим-кечак харажатлари

Бозорлардаги ҳолат кузатилганда, кийим-кечак нархлари мато сифати ва тикилиш услубига қараб кескин фарқланишига гувоҳ бўлиш мумкин. Хусусан, битирувчи қизлар учун анъанавий оқ кофта ва юбка хариди ўртача 250 минг сўмдан 650 минг сўмгача тушса, мос тушувчи оёқ кийимлар учун яна 150 минг сўмдан 500 минг сўмгача маблағ талаб этилади. Йигитлар кийимида ҳам харажатлар салмоғи шунга яқин: оқ кўйлак ва классик шим хариди ўртача 250 минг сўмдан 600 минг сўмгача, пойабзаллар эса 150 минг сўмдан 400 минг сўмгача сотилмоқда.

Суҳбат жараёнида бозордаги ота-оналардан бири фарзандини ушбу тадбирга тайёрлаш учун оқ кўйлакка 320 минг сўм, шимга 290 минг сўм, оёқ кийимига 260 минг сўм сарфлаганини маълум қилди.

Аксессуарлар ва эсдалик фотоальбомлари

Тадбирнинг рамзий атрибутлари ва эсдалик совғалари ҳам алоҳида харажат. «Битирувчи»  ёзуви туширилган ленталар (10-20 минг сўм атрофида), кичик тўғноғичли қўнғироқчалар (5 минг сўм) ва бошқа шунга ўхшаш зарурий аксессуарлар учун ўртача 65 минг сўмдан 125 минг сўмгача пул сарфланади.

Энг катта баҳсларга ва харажатларга сабаб бўладиган жиҳатлардан бири – бу эсдалик фотоальбомлари, яъни «виньетка»  масаласидир. Бозордаги сотувчилар ва ота-оналарнинг сўзларига кўра, альбомнинг сифати, материал тури ва дизайни, 2D ёки 3D бўлишига қараб, унинг нархи 300 минг сўмдан 800 минг сўмгача баҳоланади. Тадбирга тайёргарлик кўраётган харидорлардан бири фарзанди учун ўртача сифатдаги виньеткани 400 минг сўмга тайёрлатганини маълум қилди.

Якуний ҳисоб-китоб

Юқоридаги барча нархларни умумлаштириб ҳисоблаганда, битта мактаб битирувчисини тадбирга тўлиқ тайёрлаш учун кетадиган жами харажатлар миқдори ойдинлашади. Агар энг арзон товарлар танланса, битирувчи қизлар ва йигитлар учун кийим-кечак, аксессуарлар ҳамда эсдалик альбомини ўз ичига олган умумий минимал харажат тахминан 765 минг сўмни ташкил этади.

Бироқ, юқори сифатли ва қимматроқ маҳсулотлар харид қилинган тақдирда, бу кўрсаткич йигитлар учун 1 миллион 925 минг сўмгача, қизлар учун эса 2 миллион 75 минг сўмгача етиши мумкин. Бордию, сиз фарзандингизга хорижий бренд магазинларидан харид қилмоқчи бўлсангиз, бу нарх яна камида бир неча баробарга ошиши мумкин.

Олинган иқтисодий рақамлар шуни кўрсатадики, «Сўнгги қўнғироқ»  тадбири оилавий бюджет учун жиддий молиявий синов ҳисобланади. Кам таъминланган ёки кўп болали оилалар учун бир кунлик харажатлар оғир юк бўлиб, ота-оналар фарзандининг руҳий ҳолати ва ғурурини ўйлаб, кўпинча ўз имкониятларидан ортиқ маблағ сарфлаши, ҳатто қарз олиш даражасигача олиб келиши мумкин. Бу ҳолат жамиятдаги ижтимоий-иқтисодий табақаланиш ва босим масалаларини яна бир бор кун тартибига чиқаради. Айнан шу муаммонинг олдини олиш мақсадида баъзи ота-оналар ўзаро келишув йўлини танлашмоқда. Улардан бири синфдаги бошқа ота-оналар билан кенгашиб, сўнгги қўнғироқ тадбирида кийиш учун фарзандларига янги уст-бош олиб бермасликка қарор қилишганини айтиб берди.

«Синфда атиги 5-6 та ота-онанинг фарзандига янги кийим олиб беришга қурби етаркан. Бошқа болалар ўксинмасин, деб бутун синфдаги ота-оналар келишиб, фарзандимизга янги кийим олиб бермасликка қарор қилдик» , — дея таъкидлади у.