Хитойда семиришга қарши «шакар солиғи» жорий этилмоқда

Хитойлик сиёсатчилар таркибида шакар миқдори юқори бўлган ичимликлар учун алоҳида солиқ жорий этиш масаласини фаол муҳокама қилмоқда. «Financial Times» нашрининг ишончли манбаларига таяниб хабар беришича, ушбу чора нафақат давлат бюджетидаги бўшлиқларни тўлдириш, балки аҳоли орасида шакар истеъмоли билан боғлиқ касалликларни камайтиришга хизмат қилади.

Бугунги кунда дунёнинг 116 дан ортиқ давлатида бундай тартиб мавжуд бўлса-да, Хитой ҳанузгача миллий даражада ширин ичимликлар солиғини жорий этмаган саноқли йирик иқтисодиётлардан бири бўлиб қолмоқда.

Пекин университети ва Хитой ижтимоий фанлар академияси олимлари томонидан ўтказилган тадқиқотлар шуни кўрсатдики, 20 фоизлик ставкадаги солиқ жорий этилиши ўн минглаб барвақт ўлим ҳолатларининг олдини олиши мумкин. Мазкур ташаббус мамлакатдаги соғлиқни сақлаш тизимига тушадиган юкламани сезиларли даражада камайтириши кутилмоқда.

Ичимликлар бозоридаги янги тартиб

Янги иқтисодий чекловлар биринчи навбатда семириш, диабет ва бошқа сурункали касалликлар хавфини камайтиришга қаратилган. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти 2025 йил июл ойида барча давлатларни ширин ичимликлар чакана нархининг камида 20 фоизи миқдорида солиқ солишга чақирган эди. Бундан кўзланган асосий мақсад — 2035 йилга бориб зарарли маҳсулотлар нархини 50 фоизга оширишдир.

«The Washington Post» нашри тақдим этган маълумотларга кўра, 2025 йилда Хитойнинг катта ёшли аҳолисининг ярмидан кўпи ортиқча вазндан азият чекмоқда. Шу сабабли, ҳукумат истеъмол маданиятини маъмурий йўл билан ўзгартиришга мажбур бўлмоқда. Янги тартиб нафақат ишлаб чиқарувчилар, балки оддий истеъмолчиларнинг ҳам харид қобилиятига таъсир кўрсатади.

Истеъмол меъёри ва истиқбол

Хитой ҳукумати томонидан 2025 йилда эълон қилинган овқатланиш бўйича янги тавсияларга кўра, 2030 йилга бориб ҳар бир киши учун кунлик шакар истеъмоли 25 граммгача туширилиши керак. Ҳозирда бу кўрсаткич ўртача 30 граммни ташкил этмоқда ва йил сайин ўсиш тенденциясини намойиш этмоқда. Солиқ тизимидаги ислоҳотларга эса ушбу мақсадга эришишнинг энг самарали воситаси сифатида қаралмоқда.

Бизнес ва иқтисодий таҳлилчиларнинг фикрича, «шакар солиғи» ичимликлар бозоридаги йирик корпорацияларни ўз маҳсулотлари таркибини қайта кўриб чиқишга мажбур қилади. Бу эса бозорда паст калорияли ва табиий маҳсулотлар улушининг ортишига олиб келади.

Мазкур қарор Хитойнинг узоқ муддатли ижтимоий ва иқтисодий барқарорлигини таъминлаш йўлидаги муҳим қадам сифатида кўрилмоқда.