Xitoyda semirishga qarshi «shakar solig‘i» joriy etilmoqda

Xitoylik siyosatchilar tarkibida shakar miqdori yuqori bo‘lgan ichimliklar uchun alohida soliq joriy etish masalasini faol muhokama qilmoqda. «Financial Times» nashrining ishonchli manbalariga tayanib xabar berishicha, ushbu chora nafaqat davlat budjetidagi bo‘shliqlarni to‘ldirish, balki aholi orasida shakar iste’moli bilan bog‘liq kasalliklarni kamaytirishga xizmat qiladi.

Bugungi kunda dunyoning 116 dan ortiq davlatida bunday tartib mavjud bo‘lsa-da, Xitoy hanuzgacha milliy darajada shirin ichimliklar solig‘ini joriy etmagan sanoqli yirik iqtisodiyotlardan biri bo‘lib qolmoqda.

Pekin universiteti va Xitoy ijtimoiy fanlar akademiyasi olimlari tomonidan o‘tkazilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, 20 foizlik stavkadagi soliq joriy etilishi o‘n minglab barvaqt o‘lim holatlarining oldini olishi mumkin. Mazkur tashabbus mamlakatdagi sog‘liqni saqlash tizimiga tushadigan yuklamani sezilarli darajada kamaytirishi kutilmoqda.

Ichimliklar bozoridagi yangi tartib

Yangi iqtisodiy cheklovlar birinchi navbatda semirish, diabet va boshqa surunkali kasalliklar xavfini kamaytirishga qaratilgan. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti 2025 yil iyul oyida barcha davlatlarni shirin ichimliklar chakana narxining kamida 20 foizi miqdorida soliq solishga chaqirgan edi. Bundan ko‘zlangan asosiy maqsad — 2035 yilga borib zararli mahsulotlar narxini 50 foizga oshirishdir.

«The Washington Post» nashri taqdim etgan ma’lumotlarga ko‘ra, 2025 yilda Xitoyning katta yoshli aholisining yarmidan ko‘pi ortiqcha vazndan aziyat chekmoqda. Shu sababli, hukumat iste’mol madaniyatini ma’muriy yo‘l bilan o‘zgartirishga majbur bo‘lmoqda. Yangi tartib nafaqat ishlab chiqaruvchilar, balki oddiy iste’molchilarning ham xarid qobiliyatiga ta’sir ko‘rsatadi.

Iste’mol me’yori va istiqbol

Xitoy hukumati tomonidan 2025 yilda e’lon qilingan ovqatlanish bo‘yicha yangi tavsiyalarga ko‘ra, 2030 yilga borib har bir kishi uchun kunlik shakar iste’moli 25 grammgacha tushirilishi kerak. Hozirda bu ko‘rsatkich o‘rtacha 30 grammni tashkil etmoqda va yil sayin o‘sish tendensiyasini namoyish etmoqda. Soliq tizimidagi islohotlarga esa ushbu maqsadga erishishning eng samarali vositasi sifatida qaralmoqda.

Biznes va iqtisodiy tahlilchilarning fikricha, «shakar solig‘i» ichimliklar bozoridagi yirik korporatsiyalarni o‘z mahsulotlari tarkibini qayta ko‘rib chiqishga majbur qiladi. Bu esa bozorda past kaloriyali va tabiiy mahsulotlar ulushining ortishiga olib keladi.

Mazkur qaror Xitoyning uzoq muddatli ijtimoiy va iqtisodiy barqarorligini ta’minlash yo‘lidagi muhim qadam sifatida ko‘rilmoqda.