Глобал бозорларда беқарорлик: Европа ва Осиё энг кўп зарар кўрди

Жаҳон фонд бозорлари Эрондаги уруш билан боғлиқ иқтисодий оқибатларга реакция сифатида ўтган ой давомида беқарорликни бошдан кечирди. «FactSet» маълумотларига кўра («The New York Times» орқали), инвесторлар ортиб бораётган ноаниқлик, таъминот занжиридаги узилишлар ва минтақавий можаронинг кенгайиши хавфи билан курашди, деб ёзади «Visual Capitalist».

Барча бозорларда пасайиш кузатилди: Франкфурт ва Токио энг катта йўқотишларга учради. Ню Йоркда йўқотишлар нисбатан камроқ бўлса-да, деярли барча индекслар даврни салбий кўрсаткичлар билан якунлади.

Энергия бозорлари инқироз марказида

Сотувлар тўлқинининг марказида энергия соҳаси турибди. Эрондаги уруш айниқса нефт таъминотига оид хавотирларни кучайтирди, чунки инфратузилма ва юк ташиш йўлларига қилинган ҳужумлар глобал оқимларга таҳдид солмоқда.

Ҳўрмуз бўғози – дунёдаги нефть ташишнинг тахминан бешдан бир қисми ўтадиган стратегик нуқта – асосий хавфли ҳудудга айланди. Бу ердаги ҳар қандай узилиш энергия нархлари ва инвесторлар кайфиятига тез таъсир қилади.

Нефт нархларининг ошиши инфляция хавфларини кучайтириб, марказий банклар ва инвесторларни иқтисодий ўсиш прогнозларини қайта кўриб чиқишга мажбур қилмоқда. Шунингдек, Халқаро энергетика агентлиги (IEA) глобал ўсиш учун «катта таҳдид» ҳақида огоҳлантирмоқда ва иқтисодчилар энергия импорт қилувчи минтақаларда ЯИМ прогнозларини пасайтирмоқда.

Нима учун бозорлар турлича реакция қилмоқда?

Барча бозорлар бир хил реакция қилмаган. Франкфурт каби Европа индекслари қаттиқроқ тушиш кўрсатган, бу Европа давлатларининг импорт энергияга юқори даражада боғлиқлиги билан изоҳланади. Япония каби Осиё бозорлари ҳам энергияга боғлиқлик ва савдо алоқалари сабабли сезгирликни намоён этган.

АҚШ бозорлари эса нисбатан барқарорроқ бўлган, бу ички энергия ишлаб чиқариш ва иқтисодиётнинг диверсификацияси билан боғлиқ.

Шу билан бирга, барча минтақаларда ўзгарувчанлик юқори бўлиб қолмоқда ва инвесторлар геосиёсий хавфларни нархларга киритиб бормоқда.

Инвесторлар ноаниқлиги ва кейинги ҳолат

Энергиядан ташқари асосий муаммо – ноаниқлик. Бозорлар одатда башорат қилиб бўлмайдиган вазиятларни ёқтирмайди ва Эрон атрофидаги можаронинг ўзгарувчан табиати ҳамда кескинлашиш хавфи прогноз қилишни қийинлаштирди. Кўплаб таҳлилчилар 2026-йил бошида «S&P 500» индексидан иккихонали ўсиш кутган бўлса-да, бу конфликт ушбу прогнозларга жиддий таъсир қилди.

Инвесторлар вазият барқарорлашишига оид сигналларни диққат билан кузатмоқда – дипломатик жараёнлар ёки асосий инфратузилмалар хавфсизлиги яхшиланиши шулар жумласидан. Шундай бўлмагунча, бозорлар хабарларга, айниқса энергия таъминоти билан боғлиқ янгиликларга жуда сезгир бўлиб қолади.