Исроил Эроннинг собиқ президентини қандай қилиб яширинча ёллагани ошкор бўлди

Исроил бир неча йил давомида Эроннинг собиқ президенти Маҳмуд Аҳмадинажодни ҳокимият тепасига олиб келиш учун махфий операция ўтказди, аммо бу муваффақиятсиз якун топди. Бу ҳақда «The New York Times» газетаси Америка ва Эрон расмийларига таяниб хабар берди.

Нашрнинг ёзишича, Эронга қарши Америка–Исроил урушининг дастлабки кунларида «Моссад» разведкаси Аҳмадинажодни Теҳрондан хавфсиз жойга яширинча олиб чиқишга уринган, аммо режа муваффақиятсизликка учраган ва собиқ президент ҳозирда Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси (IRGC) томонидан уй қамоғида. NYT хабарига кўра, Исроил разведка хизматлари Аҳмадинажод билан 2023-йилда унинг Гватемалага сафари чоғида алоқа ўрнатган. 2024-йилда Эрон собиқ президенти Лудовик номидаги Давлат бошқаруви университетининг таклифига биноан Будапештга ташриф буюрган ва у ерда «Моссад»нинг ўша пайтдаги раҳбари Дэвид Барнеа билан учрашган.

Исроил разведкаси Марказий разведка бошқармасини Аҳмадинажод билан алоқалари ҳақида хабардор қилган. Университет ректори Гергели Дели нашрга конференция махфий музокаралар учун ниқоб бўлганини ва Эрон собиқ президентини тадбирга таклиф қилиш илтимоси исмини ошкор қилмаган венгриялик амалдордан келганини тан олди.

Нашр таъкидлаганидек, 2025-йилда Аҳмадинажод Будапештга қайтиб борди ва у ерда, унинг Эрон IRGC тансоқчиларига кўра, у узоқ учрашувлар учун камида икки марта уларнинг қўриқчиларидан қочишга муваффақ бўлган. Саёҳат ҳақидаги ҳисоботларида тансоқчилар Аҳмадинажод ўзининг йўқолиб қолишини университет профессорлари билан учрашувлар билан изоҳлаганини таъкидлади.

«Тhe New York Times» газетасининг ёзишича, операция 2026-йил 28-февралда Исроилнинг Теҳрондаги Аҳмадинажод қароргоҳига қарши ҳаво ҳужуми билан якунланган. Кейинчалик, манбаларнинг таъкидлашича, «Моссад» агентлари қора Peugeot машинасида собиқ Эрон раҳбарини махфий бошпанага олиб борган. Бироқ, исроилликларнинг уни ҳокимиятга қайтариш режаларидан кўнгли қолган собиқ президент ноаниқ шароитларда бошпанани тарк этган.

Аҳмадинажод жорий йилнинг 6-июль куни Эроннинг марҳум Олий раҳбари Оятуллоҳ Али Хоманаийнинг дафн маросимида қисқа вақтга пайдо бўлди-да, кейин қайта кўриниш бермади. Мақолада у бошини эгиб, атрофини қўриқчилар қуршаб олгани таъкидланган. Унинг ҳозирги ҳолати номаълумлигича қолмоқда, аммо тўрт нафар юқори лавозимли Эрон расмийлари NYT газетасига у ҳозирда IRGC разведка агентлиги ҳибсхонасида эканини айтди.

NYT нашрининг ёзишича, Эрон президенти (2005–2013) сифатида Аҳмадинажод мамлакатнинг энг таниқли радикал сиёсатчиси бўлган. Унинг ҳукмронлиги даврида Теҳрон уранни бойитиш дастурини қайта тиклади. Шунингдек, у Исроилни харитадан ўчириб ташлаш зарурати ҳақида гапирди, Холокостни инкор этди ва «сионист режим»ни «коррупция ўчоғи» деб таърифлади. Нашрнинг ёзишича, Аҳмадинажод лавозимидан кетганидан сўнг, ўз қарашини ўзгартирди: у Исроилни йўқ қилишга чақиришни тўхтатди, Эрон хавфсизлик кучларини норозилик намойишларини қаттиқ бостириш учун танқид қила бошлади ва ҳукмрон синфни коррупцияда айблади. Шунингдек, у ўз қиёфасини ўзгартирди — у расмий костюмлар кийишни бошлади, соқолини олди ва инглиз тилини ўрганишни бошлади.

Аҳмадинажоднинг ўзи, унга яқин одамларнинг сўзларига кўра, уч марта (2017, 2021 ва 2024 ) президентликка номзод бўлишдан четлаштирилганидан ҳафсаласи пир бўлган ва ҳозирги тизимда ҳокимиятга қайтолмаслиги ҳақида хулоса қилган.

«У ўзини ислоҳотчи деб билган ва мамлакат раҳбариятига қайтиш эвазига Исроилни тан олишга тайёр эди — Исроил разведкаси айнан шу амбициялардан фойдаланган», — дея ёзган нашр.

2026-йилнинг 28-февраль куни Эрон ахборот агентлиги ILNA Маҳмуд Аҳмадинажоднинг Америка-Исроил ҳаво ҳужумида ҳалок бўлганини хабар қилди, аммо эртаси куни ўз маълумотларини рад этди.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Эроннинг нефть танкерларига қилган ҳужумларига жавобан АҚШ ҳарбийлари Теҳронга янги зарбалар берди. Ўз навбатида, Эрон бўғоз тўлиқ ёпилганини маълум қилди ва яқин атрофдаги АҚШ ҳарбий базаларига ҳужумлар уюштирди.