Ўзбекистон Қирғизистонга 860 тонна олма сотган: энди бу бозор вақтинча ёпилди
Қирғизистон 2027 йил 1 февралгача олма импортини вақтинча тақиқлади. Ўзбекистон эса ушбу мамлакатга олма етказиб берувчи учинчи йирик давлат ҳисобланади.
© Ijtimoiy tarmoqlarҚирғизистон ҳукумати маҳаллий боғбонларни қўллаб-қувватлаш ва 2026 йилги ҳосилни ички бозорда сотишга шароит яратиш мақсадида олма импортига вақтинчалик чеклов жорий этди. Тегишли қарорни мамлакат Вазирлар маҳкамаси раиси Адилбек Қосималиев 27 октябр куни имзолаган.
Вазирлар маҳкамасининг 720-сон қарорига кўра, учинчи мамлакатлар ва Евроосиё иқтисодий иттифоқи («ЕОИИ») аъзоларидан Қирғизистонга олма олиб кириш 2027 йил 1 февралгача тўлиқ тақиқланади.
Ҳукумат ушбу қарорни мамлакатда етиштирилган олма ҳосилини ўз вақтида сотиш, маҳаллий боғдорчилик хўжаликларининг манфаатларини ҳимоя қилиш ва тармоқнинг ишлаб чиқариш салоҳиятини сақлаб қолиш зарурати билан изоҳлаган.
Қирғизистон Сув ресурслари, қишлоқ хўжалиги ва қайта ишлаш саноати вазирлиги маълумотларига кўра, мамлакатда ҳосил берадиган олма боғларининг умумий майдони 26 324 гектарни ташкил этади. 2026 йилда бу боғлардан 179 393 тонна олма етиштириш кутилмоқда. Вазирлик фикрича, ҳосилни ўз вақтида ва муваффақиятли сотиш фермерларга ишлаб чиқариш харажатларини қоплаш, боғларни тўлиқ парваришлаш ва кейинги қишлоқ хўжалиги мавсумига яхши тайёргарлик кўриш имконини беради.
Ҳукуматни импорт ҳажмининг кескин ошиб кетаётгани ҳам жиддий ташвишга солган. 2026 йил январ–август ойларида Қирғизистонга 6 438,9 тонна олма импорт қилинган. Бу эса 2025 йилнинг бутун давридаги 2 960 тонна импорт ҳажмидан 2,18 баравар кўп. Шу билан бирга, мамлакатнинг ўз олма экспорти 13,3 фоизга камайиб, 10 779,52 тоннани ташкил этган.
Ўзбекистон Қирғизистонга қанча олма етказиб берган?
Қирғизистон Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг статистикасига кўра, 2026 йилнинг дастлабки саккиз ойида мамлакатга импорт қилинган 6 438,9 тонна олманинг 859,7 тоннаси айнан Ўзбекистон ҳиссасига тўғри келган.
Шу даврда Қирғизистоннинг асосий олма етказиб берувчилари қуйидагилар бўлган:
Мамлакат | Етказиб берилган олма |
Полша | 3 554,1 тонна |
Хитой | 1 696,8 тонна |
Ўзбекистон | 859,7 тонна |
Жами импорт | 6 438,9 тонна |
Шундай қилиб, Ўзбекистон Қирғизистон олма импортида учинчи ўринни эгаллаган. Мамлакат улуши умумий импортнинг қарийб 13,4 фоизини ташкил этган.
Бу рақамлар шуни кўрсатадики, Қирғизистон бозори ўзбекистонлик мева экспортчилари учун муайян аҳамиятга эга. Янги қарор эса Ўзбекистондан ушбу мамлакатга тўғридан-тўғри олма етказиб беришни ҳам тўлиқ қамраб олади.
Тақиқ барча олма етказиб берувчиларга тааллуқли, аммо истиснолар бор
Қирғизистон Вазирлар маҳкамасининг 720-сон қарори фақат Ўзбекистон ёки алоҳида бир давлатга қарши қаратилмаган. Учинчи мамлакатлардан ташқари, «ЕОИИ»га аъзо давлатлардан олиб кириладиган олмалар ҳам бу чеклов доирасига киритилган.
Бироқ ҳужжатда айрим истиснолар ҳам белгиланган. Жумладан, Қирғизистон ҳудуди орқали фақат транзит мақсадида олиб ўтилаётган олмалар бу тақиққа кирмайди. Фақат бунда юкнинг жўнатилган санаси ва аниқ йўналишини тасдиқловчи барча ҳужжатлар бўлиши шарт.
Шунингдек, қарор кучга киришидан олдин Қирғизистонга жўнатиб бўлинган олмаларга ҳам истисно қўлланиши мумкин. Бунинг учун Қирғизистон Сув ресурслари, қишлоқ хўжалиги ва қайта ишлаш саноати вазирлиги божхона органига расмий хат юбориб, юкнинг белгиланган муддатдан олдин жўнатилганини тасдиқлаб бериши керак.
Яна бир ўта муҳим жиҳат шундаки — тақиқ 27 октябр куни имзоланган заҳоти кучга кирмайди. Қарор расмий эълон қилинганидан уч кун ўтгач кучга кириши, импорт чеклови эса қарор кучга кирганидан кейин яна уч кун ўтгач амал қилиши белгиланган.
