Такаичи тарихий ғалабани қўлга киритгач, Япония акциялари кескин ошди

Бугун, 9 феврал куни эрталаб бозорлар очилиши билан Япония акциялари рекорд даражага кўтарилди. Бу Япония бош вазири Санаэ Такаичи раҳбарлик қилаётган Либерал-демократик партия (ЛДП) сайловда тарихий ғалабасини қўлга киритгани билан боғлиқ.

Кеча, 8 феврал куни бўлиб ўтган сайловда ЛДП 465 ўриндан 316 тасини қўлга киритди. Бу 1947 йилда Япония парламенти ҳозирги шаклда ташкил этилганидан бери илк бор ягона партия қуйи палатада учдан икки қисм кўпчиликни қўлга киритиши ҳисобланади.

ЛДПнинг коалициядаги ҳамкори Япония Инновациялар партияси яна 36 округда ғалаба қозонди. Шу тариқа коалициянинг умумий ўринлари сони 352 тага етди.

Бу ишончли мандат Такаичи учун ўзини оқлаган таваккал бўлди. Энди у Япониянинг суст иқтисодиётини жонлантириш ва яшаш нархи қимматлиги билан боғлиқ муаммоларни ҳал этиш вазифаси олдида турибди.

Бизнесга мойил сиёсат

9 феврал куни эрта савдоларда «Nikkei» индекси 5 фоиздан ортиқ ўсиб, тарихда илк бор қисқа вақтга 57 000 нуқтадан ошиб кетди.

ЛДПнинг ҳал қилувчи ғалабаси Такаичига мухолифат партиялари билан узоқ музокаралар олиб бормасдан, бизнесга мойил сиёсатини илгари суриш имконини беради.

Такаичи 8 феврал куни журналистларга «масъулиятли, бироқ фаол» фискал сиёсат юритишини ва тўрт ойдан камроқ вақт олдин шаклланган ҳукумат таркибини ўзгартирмаслигини айтди.

Япония тарихидаги биринчи аёл бош вазир ўтган ой навбатдан ташқари сайлов эълон қилган эди. Бу у октябрда лавозимга киришганидан бир неча ой ўтиб амалга оширилди. Унинг муваффақияти олдинги икки бош вазир даври билан кескин фарқ қилади – ўша пайтда партия коррупция можаролари ва яшаш қимматлиги сабаб парламентдаги кўпчиликни йўқотган эди.

Бозор таҳлилчилари Такаичиининг сиёсати Япония иқтисодиётига ижобий таъсир кўрсатиши мумкинлигини айтишмоқда.

«Сайлов натижалари ва келгусидаги рағбатлантириш чоралари, солиқ ўзгаришлари ва дерегуляция мавжуд ўсиш тенденциясига қўшимча ёқилғи бўлади», – деди инвестиция таҳлилчиси Юка Маросек.

Олдинда турган муаммолар

Мамлакатда инфляция узоқ вақт давомида жуда паст бўлиб келгани сабабли, сўнгги йилларда яшаш қимматлигининг ошишига нисбатан жуда сезгирлик пайдо бўлди. Сайлов куни овоз бериш участкаларига борган сайловчилар озиқ-овқат ва ижара нархларининг ўсишидан хавотирда эканликларини билдиришди.

Иқтисодиётга яна бир босим омили – аҳолининг қариб бораётгани. Бу ишчи кучи қисқариши ва ижтимоий парвариш харажатларининг кескин ошишига олиб келмоқда.

Такаичи солиқларни қисқартириш ва кўпроқ давлат харажатлари орқали иқтисодиётни қўллаб-қувватлашга ваъда берди. Бироқ бу маблағ қаердан олиниши масаласи катта ташвиш уйғотмоқда, чунки Япониянинг давлат қарзи жуда юқори. Танқидчилар бу аллақачон нозик бўлган иқтисодий барқарорликни янада издан чиқариши мумкинлигидан огоҳлантирмоқда.

«Биз берган сайлов олди ваъдаларимизни босқичма-босқич амалга ошириш борасида жуда катта масъулиятни зиммамизга оляпмиз», – деди Такаичи кеча, 8 феврал куни партиясининг ғалабаси аниқ бўлганида.

Трендга айланган биринчи аёл бош вазир

ЛДП Такаичидан олдинги раҳбари Сигэру Исиба даврида парламентдаги кўпчиликни йўқотган эди. Такаичининг шахсий машҳурлиги партиянинг омадини қайта тиклашга умид боғлади.

У ЛДПнинг консерватив қаноти орасида қўллаб-қувватлашни Япониянинг тинчликпарвар конституциясини қайта кўриб чиқиш каби узоқ вақтдан бери четда қолган мақсадларни қайта кўтариш ва анъанавий қадриятларни таъкидлаш орқали мустаҳкамлади.

Бироқ у илгари кузатилмаган даражада ёш сайловчилар билан ҳам алоқа ўрнатди: унинг сумкалари ва пушти рангли ручкалари кутилмаган даражада оммавий трендга айланди.

АҚШ президенти Дональд Трамп Такаичини ғалабаси билан табриклаб, «Truth Social» тармоғида сайлов олдидан уни қўллаб-қувватлаш «шараф» бўлганини ёзди.

«Катта иштиёқ билан овоз берган ажойиб япон халқи ҳар доим менинг қатъий қўллаб-қувватлашимга эга бўлади», – деди Трамп.

Такаичи ўтган йил октябрда лавозимга киришганидан атиги бир ҳафта ўтиб, Трамп Японияга ташриф буюрганида Токио уни катта тантана билан кутиб олган эди. Бу Такаичининг дипломатик майдондаги илк чиқиши бўлиб, манзара жуда таъсирли эди: АҚШ президенти минглаб америкалик ҳарбийлар олдида уни мақтар экан, иккаласи ҳам муштларини кўтариб турарди.

Такаичи март ойида Трамп билан иккинчи учрашув учун Вашингтонга бориши режалаштирилган.