Трамп Канада пулига қурилган кўприкнинг очилишига қарши чиқяпти

Оқ уй АҚШ президенти Доналд Трамп ва Канада бош вазир Марк Карни ўртасидаги «очиқ ва бевосита» телефон суҳбатидан сўнг Канададан икки давлатни боғлайдиган янги кўприк устидан «ваколат ва мулкчиликни бўлишиш»ни талаб қилди.

Трамп ижтимоий тармоқда Канаданинг Онтарио провинцияси билан АҚШнинг Мичиган штати ўртасини боғлайдиган «Gordie Howe International Bridge» кўприги Оттава «АҚШга муносиб адолат ва ҳурмат билан муносабатда бўлмагунча» очилмаслигини ёзди. Кўприк Канаданинг маблағлари ҳисобидан қурилган, аммо у Канада ва Мичиган томонидан жамоат мулки сифатида бошқарилади.

Пулни Канада тўлаган

Бош вазир Марк Карни 10 феврал куни Трамп билан «ижобий» суҳбат ўтказганини айтиб, кўприк учун тўловни Канада амалга оширганини эслатган.

Карни, шунингдек, кўприк АҚШ ва Канада ишчилари томонидан, ҳар икки мамлакат пўлатидан фойдаланган ҳолда қурилганини таъкидлаган.

«Бу мамлакатларимиз ўртасидаги ҳамкорликнинг ажойиб намунаси ва унинг очилишини интизорлик билан кутяпман», – деди у Оттавада журналистларга.

Унинг айтишича, Трамп АҚШнинг Канададаги элчиси, Мичиганлик Пит Ҳукстрадан «кўприк атрофидаги мулоқотни юмшатишда иштирок этиш»ни сўраган.

Трамп норози

Оқ уй матбуот котиби Кэролайн Ливитт телефон суҳбатидан бир неча соат ўтиб журналистларга Трамп кўприкнинг ҳар икки томонидаги ер участкалари Канаданинг мулки бўлишини «қабул қилиб бўлмас ҳолат» деб ҳисоблашини айтган.

«У (Трамп), шунингдек, АҚШ камида кўприкнинг ярмига эгалик қилиши, ундан ўтадиган ҳаракат устидан умумий ваколатга эга бўлиши ва АҚШ фойдаланиши натижасида ҳосил бўладиган иқтисодий манфаатларда иштирок этиши керак, деб ҳисоблайди», – деди Оқ уй воизи.

Трамп кўприк очилишини қандай тўсиши мумкинлиги аниқ эмас, бироқ у дастлабки баёнотида музокаралар зудлик билан бошланишини айтган.

«Канада ҳукумати мендан, АҚШ президенти сифатида, уларга «Американи эксплуатация қилиш»га рухсат беришимни кутяпти! Биз уларга берган барча нарсалар учун АҚШ тўлиқ компенсация олмагунча, бу кўприк очилишига йўл қўймайман», – деб ёзган Трамп ижтимоий тармоқда.

У, шунингдек, собиқ президент Барак Обамани қурилишни АҚШ пўлатисиз бошлашга рухсат берганликда айблади.

«Fox Business» телеканалига берган интервюсида Трампнинг савдо бўйича раҳбари Жеймисон Грир президент тилга олган музокаралар айнан кўприк масаласига тааллуқли эканини, жумладан, тўловлар каби иқтисодий фаолиятдан тушадиган даромадлар АҚШга ҳам тегишли бўлишини таъминлашга қаратилганини айтди.

Детройтни Канада билан боғлайдиган қўшни «Ambassador Bridge» кўпригига эгалик қилувчи америкалик Моруон оиласи Трампнинг биринчи муддати давомида янги кўприк қурилишини тўхтатишни сўраб мурожаат қилган эди. Улар бу лойиҳа ўзларининг бож тўловларини йиғиш бўйича эксклюзив ҳуқуқларига зарар етказишини таъкидлаган.

Шунга жавобан, Трамп ва ўша пайтдаги бош вазир Жастин Трюдо қўшма баёнот бериб, кўприкни икки давлат ўртасидаги «ҳаётий иқтисодий боғлам» деб аташган.

Мичиган губернатори, демократ Гретчен Уитмер ҳам Трамп таҳдидига қарши чиқиб, кўприк штатда иш ўринлари учун фойдали эканини айтди.

«Бу лойиҳа икки партия ва икки давлат ҳамкорлигининг ажойиб намунаси бўлди», – деди унинг матбуот котиби Стейси ЛаРуш CBC’га.

Трамп 9 феврал куни икки давлат ўртасидаги сўнгги савдо можароларига ҳам ишора қилиб, «Канада сут маҳсулотларимиз учун белгилаган тарифлар йиллар давомида қабул қилиб бўлмас даражада бўлиб келди», деди.

У, шунингдек, ўтган ой Канада ва Хитой ўртасида имзоланган савдо битими «Канадани йўқ қилиб юборади» деб баёнот берди.

Сиёсатчилар нима деяпти?

Онтарио провинцияси бош вазири Дуг Форд Трамп–Карни суҳбати ҳақида эшитганидан мамнун эканини билдириб, кўприк режага мувофиқ очилишига «ишонч» билдирди. Унинг фикрича, бу икки мамлакат иқтисодиёти манфаатларига мос келади.

Мичиган сенатори, демократ Элисса Слоткин 9 феврал куни «ниҳоятда муҳим инфратузилма лойиҳаси»ни ёпиш штат иқтисодиёти учун «жуда ёмон» бўлишини айтди.

«Бу қадам жиддий оқибатларга олиб келиши мумкин. Мичиган бизнеси учун юқори харажатлар, таъминот занжирларининг заифлашиши ва охир-оқибат иш ўринларининг қисқариши», – деб ёзди у X тармоғида.

Музокаралар ва қурилишнинг дастлабки босқичида лавозимда бўлган Мичиганнинг собиқ губернатори Рик Снайдер «Detroit News» газетасидаги мақоласида бу келишувни «Америка учун ажойиб битим» деб атади.

«Кўприкни тўхтатиш ёндашуви, асосан, америкаликларга зарар етказади», –деди у.

Кўприк очилиши

Детройт дарёси устидан ўтган ва «Red Wings» жамоасида ўйнаган марҳум канадалик хоккей афсонаси Горди Хоу номи билан аталган кўприк жорий йил бошида расмий синов ва тасдиқлардан сўнг ҳаракат учун очилиши кутилмоқда.

Қурилиш 2018 йилда бошланган, аммо лойиҳа ўн йилдан ортиқ вақт давомида икки давлат ўртасида тортишувларга сабаб бўлиб келган. Унинг қиймати 6,4 миллиард Канада долларига баҳоланган.

Кўприкни ривожлантираётган «Windsor-Detroit Bridge Authority» ташкилоти Канаданинг федерал «Crown corporation»и бўлиб, у давлатга тўлиқ қарашли бўлса-да, мустақил фаолият юритади.