АҚШ Қозоғистонга талаб қўймоқчи: Ё Хитой, ё Америка

Қўшма Штатлар ўнлаб мамлакатларни Хитой билан технологик қарама-қаршиликда ўз позициясини аниқлаб олишга чақиришга тайёргарлик кўрмоқда. Бунда Вашингтон бир вақтнинг ўзида Хитойнинг рақобатчи ташаббусига қўшилган давлатларни ўзининг сунъий интеллект (СИ) коалициясидан чиқариб ташлаши мумкин. Бу ҳақда АҚШ Давлат департаментининг мактуб лойиҳаси ва америкалик мулозимга таяниб, Reuters агентлиги хабар берди.

Агентлик маълумотларига кўра, мазкур мактуб сунъий интеллект имкониятларидан фойдаланиш бўйича Америка декларациясини имзолаган 35 та давлатга юборилиши режалаштирилмоқда. Улар қаторида сунъий интеллект, яримўтказгичлар ишлаб чиқариш ва муҳим минераллардан эркин фойдаланиш соҳасида ҳамкорлик қилиш учун мамлакатларни бирлаштирувчи Pax Silica ташаббуси иштирокчилари ҳам бор.

Қозоғистон эътибор марказида

Вашингтоннинг алоҳида эътиборини Қозоғистон тортди. Ушбу мамлакат Марказий Осиё давлатлари орасида биринчи бўлиб Pax Silica ташаббусига қўшилган, бироқ шу билан бирга Хитой томонидан яратилган сунъий интеллект соҳасидаги ҳамкорлик коалициясига ҳам аъзо ҳисобланади.

Reuters хабарига кўра, ҳозирги вақтда Қозоғистон ҳар икки ташаббусда бир вақтда иштирок этаётган ягона маълум давлат бўлиб турибди.

АҚШ мактуби лойиҳасида Pax Silica ташаббусида иштирок этиш шунчаки расмий аъзолик эмас, балки муайян мажбуриятларни англатиши таъкидланган.

«Ҳамма нарсанинг бир қисми бўлиш — ҳеч нарсанинг бир қисми бўлмаслик демакдир», — дейилади ҳужжатда.

Давлатларга сунъий интеллект соҳасидаги ҳамкорликни «онгли равишда танлаш» ва уни Вашингтон рақобатчи деб ҳисоблайдиган ташаббуслардаги иштирок билан бирлаштирмаслик таклиф қилинмоқда.

АҚШ ва Хитой ўртасидаги технологик кураш

Pax Silica ташаббуси Вашингтон томонидан сунъий интеллект, яримўтказгичлар ва муҳим минераллар билан боғлиқ таъминот занжирларини мустаҳкамлаш мақсадида ишга туширилган.

Унга аллақачон йигирмага яқин давлат, жумладан Япония, Австралия ва Жанубий Корея аъзо бўлган.

Ўз навбатида, жорий йилнинг июл ойида Хитой Халқ Республикаси раиси Си Жинпинг Сунъий интеллект соҳасидаги бутунжаҳон ҳамкорлик ташкилоти тузилганини эълон қилган эди.

Пекин Америка ёндашувига муқобил равишда очиқ моделли технологияларни илгари сурмоқда.

Икки йирик давлат ўртасидаги сунъий интеллект соҳасидаги рақобат Хитой моделларининг жадал ривожланиши фонида янада кескинлашмоқда.

Агентликка кўра, ушбу моделлар АҚШ компанияларининг (жумладан, OpenAI ва Anthropic) ёпиқ тизимларидан ортда қолиш фарқини сезиларли даражада қисқартирмоқда.

Шунингдек, Вашингтон замонавий электроника ва технологиялар ишлаб чиқариш учун зарур бўлган муҳим минераллардан фойдаланиш имкониятини таъминлашга интилмоқда. Бу соҳада Хитой катта устунликни сақлаб қолган ва бу ҳолат АҚШ билан савдо қарама-қаршилигида босим ўтказиш воситасига айланиб улгурган.