Туризм энг йирик мамлакатлар иқтисодиётига қанча даромад келтирди?
Жаҳон иқтисодиётининг муҳим тармоқларидан бири туризм ҳисобланади. У меҳмонхоналар, ресторанлар, транспорт компаниялари ва бошқа кўплаб соҳалар орқали триллионлаб доллар даромад келтиради. Аммо туризмдан энг кўп даромад оладиган мамлакатлар ҳар доим ҳам энг кўп хорижий сайёҳларни қабул қиладиган давлатлар эмас.
© Ijtimoiy tarmoqlarЖаҳон саёҳат ва туризм кенгаши (World Travel & Tourism Council — WTTC) маълумотларига кўра, 2025-йилда туризм ва саёҳат соҳаси АҚШ иқтисодиётига 2,63 триллион долларлик ҳисса қўшди.
Ушбу инфографикада 2025-йилда туризм иқтисодиёти энг йирик бўлган 25 та мамлакат рейтинги келтирилган. Ҳисоб-китобларда мамлакат ичидаги ва халқаро саёҳатлар, шунингдек, туризм билан боғлиқ товар ва хизматлар савдоси ҳамда шу соҳада ишловчиларнинг харажатлари ҳам ҳисобга олинган.
АҚШдаги кўрсаткич энг яқин рақиб — Хитойникидан қарийб 50 фоиз юқори. Хитойда туризм иқтисодиёти ҳажми 1,75 триллион долларни ташкил этди.
Икки мамлакат ўртасидаги фарқ қарийб 880 миллиард долларга етди. Бу эса бошқа ҳар қандай мамлакатнинг бутун туризм соҳаси ҳажмидан ҳам кўп. Германия 566 миллиард долларлик кўрсаткич билан учинчи ўринни эгаллади ва Европада етакчи бўлди. У Франция ва Испания каби машҳур сайёҳлик йўналишларини ортда қолдирди.
Германиянинг юқори ўринда эканига сабаблардан бири — мамлакат ичидаги туризм бозорининг катталиги. 2025-йилда меҳмонхоналарда қайд этилган тунаб қолишларнинг қарийб 83 фоизи Германиянинг ўз фуқаролари ҳиссасига тўғри келди. Шунинг ҳисобига хорижий меҳмонлар сони камайганига қарамай, мамлакатда тунаб қолишлар сони йиллик ҳисобда рекорд даражага етди.
Япония эса 2025-йилда рекорд даражада — 42,7 миллион хорижий сайёҳни қабул қилди. Бу 2024-йилга нисбатан 15,8 фоиз кўп. Сайёҳларни сакура гуллаши каби мавсумий манзаралар, қишки спорт турлари ва бошқа диққатга сазовор жойлар жалб қилди. Осака шаҳрида ўтказилган «Expo» халқаро кўргазмаси ҳам мамлакатга саёҳатлар сони ошишига туртки берди.
2025-йилда Хитойнинг туризм иқтисодиёти 9,9 фоизга ўсди. Бу жаҳон бўйича ўртача ўсиш суръатидан икки баравардан ҳам юқори. Мамлакатга борган хорижий сайёҳлар сони 15,5 фоизга ошиб, 68 миллион нафардан ошди. Шунингдек, хорижлик сайёҳларнинг Хитойдаги харажатлари пандемиядан олдинги даражадан ҳам юқори бўлди.
Хитой сайёҳларни жалб қилиш учун мамлакатга кириш тартибларини ҳам енгиллаштирмоқда. Хусусан, визасиз кириш мумкин бўлган давлатлар рўйхати кенгайтирилди, транзит орқали келган йўловчиларнинг мамлакатда визасиз қолиш муддати узайтирилди. Чегарадан ўтиш тартибларининг соддалаштирилиши ва рақамли тўлов хизматларининг ривожланиши ҳам саёҳатларни қулайлаштирмоқда. 2026-йилнинг июн ойига келиб, Хитойнинг визасиз кириш бўйича келишувлари 50 дан ортиқ мамлакатни қамраб олди. Белгиланган талабларга жавоб берадиган давлатлар фуқаролари Хитойда 30 кунгача қолиши мумкин бўлди.
Авиақатновлар ва тезюрар темирйўллар тармоғининг ривожланиши ҳам сайёҳларга мамлакатнинг йирик халқаро транспорт марказларидан узоқда жойлашган ҳудудларига бориш имконини бермоқда. Янги маданий масканлар ва тематик боғларнинг очилиши билан бирга, бу ўзгаришлар сайёҳлар сарфлайдиган маблағларни мамлакатнинг кўпроқ ҳудудларига йўналтиришга ёрдам бермоқда.
Хитойнинг туризм иқтисодиёти ҳажми аллақачон 1,75 триллион долларга етган ва у АҚШникига қараганда анча тез ўсмоқда. Шу сабабли Хитой АҚШ билан ўртадаги фарқни қисқартириш учун энг катта имкониятга эга мамлакат бўлиб қолмоқда. Бироқ ҳозирча икки давлат кўрсаткичлари ўртасидаги тафовут анча катта.
Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Ўзбекистон бўйлаб саёҳат қилиш қанча суммага тушиши ҳақида ёзган эдик.
