Россиянинг Молдовани эгаллаш режаси фош бўлди

«The New York Times» нашрининг икки давлат расмийларига асосланиб ёзишича, 2025 йилнинг охирида Владимир Путин ҳарбий қўмондонлар иштирокида йиғилиш ўтказган. Унда 2026 йил учун «НАТО ва Европа Иттифоқини ичкаридан парчалаш» асосий вазифа сифатида белгиланган.

Нашр суҳбатдошларининг таъкидлашича, бу режада Молдова марказий ўринни эгаллайди. Ғарб махсус хизматларига кўра, Кремлнинг устувор мақсадлари рўйхатида Украинани бўйсундириш биринчи, Молдова устидан назорат ўрнатиш эса иккинчи ўринда туради.

Шу билан бирга, Путин ўшанда Мудофаа вазирлиги ҳайъатининг кенгайтирилган йиғилишида Европа етакчиларини Россия ҳужуми хавфи ҳақида «ваҳима тарқатаётганликда» очиқчасига айблаган эди.

«Бир неча бор таъкидлаганман: бу ёлғон ва сафсата, Европа давлатларига нисбатан гўёки Россия таҳдид солаётгани ҳақидаги бемаъни гаплардир», — деган эди у.

NYT суҳбатдошларининг фикрича, Молдова Россия учун ҳам Украинага, ҳам Ғарбга қарши кейинги тажовузларда қулай таянч майдони вазифасини ўташи мумкин. Путин Россияни Молдова билан боғловчи қуруқлик йўлагини яратиш мақсадида ҳамон Украина жанубидаги ҳудудларни эгаллаб олиш ниятидан қайтмаган.

Худди шу мақсадларни кўзлаган ҳолда, Россия 2025 йилнинг 28 сентябр куни Молдовада бўлиб ўтган парламент сайловларига киберҳужумлар, дезинформация, шунингдек, овозларни сотиб олиш ва ташвиқотлар орқали аралашишга уринган.

Кремлнинг бу кампаниясига молдовалик черков ходимлари ҳам жалб этилган. Улар Россияга бориб, «Промсвязбанк» дебет карталарини олиб қайтишган. Шундан сўнг, минг доллар мукофот эвазига ибодатга келувчиларни Молдованинг Европа Иттифоқига қўшилишига доир референдумга қарши овоз беришга ва ғарбпараст сиёсатга қарши чиқишга кўндиришлари лозим бўлган. Ўшанда Молдовадаги парламент сайловлари «тарихий» деб баҳоланган ва мамлакатнинг Европага интеграциялашуви кўп жиҳатдан мазкур жараёнларга боғлиқ экани таъкидланган эди.

2025 йилнинг ёзида Сербияда махсус ўқув лагери ташкил этилган. Унинг аксарият қисми Молдова фуқароларидан иборат бўлган иштирокчиларига қуролдан фойдаланиш, полиция тўсиқларини ёриб ўтиш ва биноларга ўт қўйиш ўргатилган. Уч-тўрт кунлик курсда қатнашганларга 400 доллардан ҳақ тўланган.

Ғарб разведкаси вакилларига кўра, лагердаги йўриқчилар Россия ҳарбий разведкасига (ГРУ) алоқадор шахслар бўлган. Бундан кўзланган асосий мақсад эса сайловларга аралашиш учун махсус тайёргарликдан ўтган жангчилар гуруҳини шакллантириш эди.

Худди шундай лагерлар Босния ва Москва яқинида ҳам ташкил қилинган. Молдова прокуратураси маълумотларига қараганда, 100 дан ортиқ ёш молдовалик иштирокчиларга ёндирувчи воситалар ва қўлбола портловчи қурилмалар ясаш ҳамда улардан фойдаланиш, шунингдек, «портловчи моддалар ёки ўт қўйиш ускуналари билан жиҳозланган» дронларни бошқариш ўргатилган.

Молдова президентининг миллий хавфсизлик ва мудофаа масалалари бўйича маслаҳатчиси Станислав Секриеруга кўра, Россия Молдовадан «Украинага ва унинг асосий мудофаа ҳамда молиявий донори бўлган Европа Иттифоқига қарши душманлик ҳаракатларини амалга оширишда плацдарм сифатида» фойдаланмоқчи.

«Айнан шунинг учун ҳам сўнгги бир неча йил ичида Россия бу мақсадларга мисли кўрилмаган даражада ресурслар ажратди», — дея қўшимча қилди у.

Бироқ NYT нашрининг ёзишича, Молдова ҳукумати бундай вазиятга тайёр бўлган. Овоз беришдан бир неча ҳафта олдин Молдова полицияси юзлаб манзилларда тинтув ўтказган ва ўқув лагерларида махсус тайёргарликдан ўтган шахсларни қўлга олган.

Молдовалик кибермутахассислар эса Ғарбдаги иттифоқчилар кўмагида хакерлик ҳужумларининг олдини олишга эришган. Натижада, сайловларда Майя Сандунинг партияси парламентдаги кўпчилик ўринни сақлаб қолишга муваффақ бўлган.

«Биз бу жангда ғалаба қозондик, аммо урушда ҳали ютганимиз йўқ», — деди Молдова Киберхавфсизлик агентлиги директори Михай Лупашку.