Тўқаев Қозоғистоннинг ташқи сиёсат концепциясидан Назарбоевга оид маълумотларни олиб ташлади
Назарбоев лавозимидан кетганидан кейин ҳам «Элбоши» — миллат етакчиси мақомини сақлаб қолган. Бу мақом унга умрбод имтиёзлар берган. Масалан, у президентлик даврида ёки ундан кейин биринчи президент мақомида қилган ҳаракатлари учун жавобгарликка тортилиши мумкин эмас эди.
Президент Қосим-Жомарт Тўқаев Қозоғистоннинг 2020–2030-йилларга мўлжалланган Ташқи сиёсат концепциясига ўзгартиришлар киритиш тўғрисидаги фармонни имзолади. Ҳужжатда бир қатор жумлалар янгиланди. Хусусан, концепциядан Қозоғистоннинг биринчи президенти Нурсултон Назарбоевнинг бевосита номи олиб ташланди.
Аввалги таҳрирда Қозоғистон ташқи сиёсатининг асосий тамойиллари қаторида «мамлакат ривожининг янги босқичида биринчи президент — элбоши Н.А. Назарбоевнинг ташқи сиёсий курсининг давомийлиги» деган жумла бор эди.
Янги таҳрирда эса бу банд бошқача шаклда ёзилган: «мамлакат ривожининг янги босқичида ташқи сиёсий курснинг давомийлиги».
Шунингдек, концепциядан Назарбоевга Қозоғистон халқига, давлат органлари ва мансабдор шахсларига ташқи сиёсатнинг муҳим масалалари бўйича ташаббуслар билан мурожаат қилиш ҳуқуқини берувчи банд ҳам олиб ташланди. Аввал ушбу ҳуқуқ унинг «тарихий миссияси» ҳамда «Қозоғистон Республикасининг биринчи президенти — элбоши тўғрисида»ги конституциявий қонун қоидалари билан асосланган эди.
Ўзгаришлар Қозоғистоннинг ташқи сиёсий имижини шакллантириш воситаларига ҳам тааллуқли бўлди. Аввал мамлакатнинг минтақавий ва глобал сиёсат ҳамда иқтисодиёт соҳасидаги қарашлари ва ташаббуслари ҳақида жаҳон жамоатчилигига маълумот бериш учун, жумладан, Остона иқтисодий форуми, Евроосиё медиа форуми ва «Astana Club» каби платформалардан фойдаланиш режалаштирилган эди. Янги таҳрирда эса бу рўйхатда фақат Халқаро Остона форуми қолдирилди.
Ўзгаришларнинг алоҳида бир қисми мамлакатнинг сиёсий тизимига боғлиқ. Концепцияга Қурултой Қозоғистоннинг қонун чиқарувчи ҳокимиятни амалга оширувчи олий вакиллик органи экани ҳақидаги жумла киритилди.
Фармон у имзоланган кундан бошлаб кучга киради
Қозоғистоннинг 2030-йилгача бўлган Ташқи сиёсат концепциясининг аввалги таҳрири 2020-йилнинг март ойида тасдиқланган эди. Ушбу ҳужжат дунё ва минтақадаги вазиятдаги ўзгаришларни ҳисобга олган ҳолда мамлакат ташқи сиёсатининг асосий йўналишларини белгилаб берган.
Нурсултон Назарбоев 1991-йилдан 2019-йилгача Қозоғистон президенти лавозимида ишлаган. Лавозимидан кетганидан кейин ҳам у «Элбоши» — миллат етакчиси мақомини сақлаб қолган. Бу мақом унга умрбод имтиёзлар берган. Масалан, у президентлик даврида ёки ундан кейин биринчи президент мақомида қилган ҳаракатлари учун жавобгарликка тортилиши мумкин эмас эди. Қозоғистон Конституциявий суди 2023-йил бошида «Қозоғистон Республикасининг биринчи президенти — элбоши тўғрисида»ги қонунни бекор қилган.
Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Тўқаев янги конституция туфайли яна президент бўлиши мумкинлиги ҳақода ёзган эдик. Бироқ, у 2024-йил президент фақат бир марта, етти йил муддатга сайланиши мумкинлиги қоидаси «энди ҳеч қачон ўзгармаслигини» таъкидлаганди.
