Тўқаев Янги Конституция туфайли яна президент бўлиши мумкин
Бироқ, у 2024 йил президент фақат бир марта, етти йил муддатга сайланиши мумкинлиги қоидаси «энди ҳеч қачон ўзгармаслигини» таъкидлаганди.
© Oq o‘rdaҚозоғистон Конституциясининг янги таҳрири мамлакат президенти Қосим-Жомарт Тўқаевга давлат раҳбари сайловларида яна номзодини қўйиш ҳуқуқини беради. Бу мамлакат Конституциявий суди берган изоҳдан маълум бўлди.
Суднинг расмий изоҳи
Суд шу тариқа президентнинг янги Конституциянинг айрим бандларига расмий шарҳ бериш ҳақидаги мурожаатига жавоб қайтарди. Мамлакатнинг янги Асосий қонуни 2026 йил март ойида қабул қилинган ва 1 июлдан кучга кирган.
Конституциянинг янги таҳририга кўра, президент етти йил муддатга сайланади ва айни бир шахс бу лавозимга бир мартадан ортиқ сайлана олмайди.
Бироқ суд ушбу қоидаларни қўллашда 1995 йилги Конституция асосидаги аввалги президентлик муддатлари, сайланиш ёки тайинланиш даврлари ҳисобга олинмаслигини тушунтирди. Шу сабабли янги таҳрир кучга кирганидан кейинги сайланиш ёки тайинланиш биринчи муддат сифатида баҳоланади.
Қозоғистоннинг янги Конституцияси атиги 22 кун ичида ишлаб чиқилган ва умумхалқ референдумида қабул қилинган. Аввалроқ қайд этилганидек, янги таҳрир давлат бошқаруви тизимига кенг кўламли ўзгаришлар киритади, жумладан президент ваколатларини кучайтиради.
Қосим-Жомарт Тўқаев 2019 йил март ойидан бери Қозоғистон президенти лавозимини эгаллаб келмоқда. У мамлакатнинг биринчи президенти Нурсултон Назарбоевдан кейин давлат раҳбарига айланган. Назарбоев 1990 йил апрел ойидан бошлаб ҳокимиятда бўлган.
Тўқаев илгари қайта сайланмаслигини айтган эди
2024 йил январида Тўқаев Egemen Qazaqstan нашрига берган интервюсида 2026 йилда Конституцияга ўзгартириш киритиш ва президентлик сайловида яна қатнашиш ҳақидаги миш-мишларни рад этган эди. Ўшанда у президент фақат бир марта, етти йил муддатга сайланиши мумкинлиги қоидаси «энди ҳеч қачон ўзгармаслигини» таъкидлаган ва бу борада «қатъий ишонч»да эканини айтган эди.
«Агар кўп йиллар давомида фақат бир киши энг юқори лавозимни эгаллаб турса, бундай вазият мамлакатни ҳам, унинг раҳбарини ҳам ҳурматли қилмайди», - деганди Қозоғистон президенти.
Тўқаев шунингдек, ягона етти йиллик муддат ғояси ҳақида 15 йил олдин ёпиқ музокараларда гапирганини, аммо ўша пайтда бу таклиф «алоҳида қўллаб-қувватланмаганини» эслатган эди. 2026 йил февралида эса Конституциявий комиссия аъзолари ҳам муддатларни ноллаш режаси йўқлигини қайта тасдиқлаган.
