Трамп жаҳон тартибини бузмоқда — Европа экспертлари
Мюнхен хавфсизлик конференцияси ҳисоботида Доналд Трамп жаҳон тартибини издан чиқараётган раҳбар сифатида баҳоланди, АҚШнинг НАТОдаги элчиси эса Европани очиқ танқид қилди.
Европанинг энг йирик хавфсизлик форуми — Мюнхен хавфсизлик конференцияси ташкилотчилари янги ҳисоботида АҚШ президенти Доналд Трампни урушдан кейин шаклланган халқаро тартибни емирувчи омил сифатида баҳоланмоқда, деб ёзади «The New York Times». Ҳужжатда Европа энди АҚШнинг «хавфсизлик соябони»га таяна олмаслиги таъкидланган.
Муаллифларнинг фикрича, совет иттифоқи парчаланганидан кейин шаклланган халқаро тизим икки томонлама босим остида издан чиқмоқда: бир томондан Россия, иккинчи томондан эса Вашингтоннинг глобал лидерликдан чеккиниш тенденцияси сабаб.
Ҳисоботда Россия Европа ва НАТО учун «энг тўғридан тўғри ва жиддий таҳдид» сифатида таърифланади. Санкциялар, йўқотишлар ва босимга қарамасдан, Москва муросага тайёр эмас ва иқтисодиётини узоқ муддатли урушга мослаштиргани қайд этилган.
АҚШдан ноаниқ сигналлар
Муаллифларга кўра, Европа хавфсизлиги учун иккинчи зарба АҚШ сиёсатидаги ноаниқлик билан боғлиқ. Доналд Трамп маъмурияти Европа ва Украина хавфсизлигини, аввало, европаликларнинг ўз масъулияти деб ҳисоблаётганини очиқ билдирди.
Вашингтон мудофаа харажатларини кескин оширишни талаб қилмоқда, хавфсизлик масаласини иқтисодий манфаатлар билан боғламоқда ва иттифоқчиларга нисбатан босим кучаймоқда. Ҳисоботда бу ҳолат АҚШнинг «эркин дунё етакчиси» сифатидаги ролидан чекинишини англатиши таъкидланади.
«Парадокс шундаки, 1945 йилдан кейинги халқаро тартибни яратган давлат раҳбари бугун унинг энг кўзга кўринган бузувчисига айланди», — дейилади ҳисоботда.
НАТОда кескин жавоб
АҚШнинг НАТОдаги элчиси Мэттю Уитакер бу баҳоларни қатъий рад этди. У Мюнхендаги чиқишида халқаро тизим вайрон бўлаётганини кўрмаётганини таъкидлади ва Трамп маъмурияти НАТОни парчалаш ниятида эмаслигини билдирди.
Уитакер Европа давлатларини АҚШга ҳаддан ташқари қарам бўлган «кичик болалар»га қиёслади. Унинг фикрича, АҚШ сиёсати Европани мустақилликка ундашга қаратилган.
«Болалар катта бўлганда ишлашни бошлаши керак. Биз айнан шу босқичдамиз», — деди у.
Мюнхен хавфсизлик конференцияси 13–15 феврал кунлари бўлиб ўтади ва унда 115 дан ортиқ давлатдан мингга яқин иштирокчи қатнашиши кутилмоқда.
