«Уларда тугамас эҳтиёж бор»: Трампнинг Хитойга нефт етказиб бериш ҳақидаги сўзларидан кейин нарх кескин ошди

Нефт нархлари АҚШ президенти Доналд Трампнинг Хитой Америка нефтини қайта сотиб олишга рози бўлгани ҳақидаги баёнотидан кейин ўсишга ўтди. Пекин томонидан келишув расман тасдиқланмаган бўлса-да, инвесторлар икки давлат ўртасидаги савдо муносабатлари яхшиланишига умид қилмоқда.


Трамп: Улар Техасга боради

Бугун, 15-май куни глобал эталон ҳисобланган «Brent» нефти фючерслари 1,4 фоизга қимматлашиб, бир баррел учун 107 доллардан ошди. Америка нефти – «West Texas Intermediate» (WTI) контрактлари эса 1,5 фоизга ўсиб, 102 доллардан юқорига кўтарилди.

«Fox News» телеканалига Си Жинпинг билан учрашувдан кейин берган интервюсида Трамп шундай деди:

«Улар [Хитой] рози бўлди, улар АҚШдан нефт сотиб олишни хоҳлаяпти. Улар Техасга боради, биз хитой кемаларини Техас, Луизиана ва Аляскага юборишни бошлаймиз». АҚШ президенти Хитой Америкадан суюлтирилган табиий газ ҳам сотиб олиши мумкинлигига ишора қилди. «Гап шундаки, уларга энергия жуда керак. Уларда энергияга нисбатан тўймас эҳтиёж бор, бизда эса чекланмаган энергия мавжуд», – дейди Трамп.

Бу нима учун муҳим?

2025-йил май ойидан бери Хитой савдо уруши доирасида жорий этилган 20 фоизлик божлар сабаб АҚШ нефтини харид қилишни тўлиқ тўхтатган эди. «Reuters» таъкидлашича, етказиб беришни кенг кўламда қайта тиклаш учун ушбу савдо тўсиқларини бекор қилиш мажбурий шарт ҳисобланади.

Агентлик қайд этишича, АҚШ тарихан дунёдаги энг йирик нефт импортчиси бўлган Хитой учун ҳеч қачон асосий хомашё етказиб берувчи бўлмаган. Ҳатто 2020-йилдаги энг юқори нуқтада ҳам Америка нефти экспорти кунига атиги 395 минг баррелга етган – бу Хитой умумий импортининг 4 фоизидан ҳам кам.

2024-йилда эса, Доналд Трамп Оқ уйга қайтишидан олдин ҳам, бу кўрсаткич кунига 193 минг баррелгача тушиб кетган. Пул ҳисобида бу тахминан 6 миллиард долларга тенг бўлган.

Нархларга яна нима таъсир қилмоқда?

Нефт нархларини Ҳўрмуз бўғози атрофида сақланиб қолаётган кескинлик ҳам қўллаб-қувватламоқда. Ҳозирда тўсиб қўйилган мазкур бўғоз Форс кўрфазидан жаҳон океанига чиқиш йўли ҳисобланади ва Эрон билан урушгача денгиз орқали нефт ташишнинг қарийб бешдан бир қисми шу ердан ўтарди.

Эрон ислом инқилоби муҳофизлари 13-май кечқурундан бери 30 та кема бўғоздан ўтганини маълум қилган бўлса-да, «Reuters» ёзишича, бу ҳажм урушдан олдинги кунлик 140 та кема даражасидан анча паст.
«Haitong Futures» таҳлилчиси Янг Аннинг фикрича, энергия ресурслари нархининг юқори бўлиб туришида асосий омил таклифнинг чекланганлигидир.

«Кеча нефт нархлари бир неча марта ўзгарди, аммо барибир кунлик максимумга яқин даражада ёпилди», – деди у.

Экспертга кўра, бўғоз орқали бир нечта кеманинг ўтиши бозор хавотирларини бироз юмшатган, аммо бу таклиф танқислиги сабаб шаклланган кучли трендни ўзгартириш учун етарли бўлмаган.