Исроил мусулмонларни Ал-Ақсога киритмаяпти

Исроил ҳукумати 1967-йилдан бери илк бор Рамазон авжида хавфсизликка таҳдид ва минтақага берилаётган ҳарбий зарбаларни важ қилиб Ал-Ақсо масжидини ёпиб қўйди. Бу қарор мусулмон давлатларининг кескин реакциясига сабаб бўлди ва Яқин Шарқнинг энг нозик диний масканларидан бири атрофидаги тарангликни кучайтирди.

Ўтган жума куни ўн минглаб фаластинликлар муқаддас ойнинг иккинчи жума намозини адо этиш учун Қуддуснинг Эски шаҳар қисмидаги Ал-Ақсо мажмуаси ҳовлиларига тўпланишган эди. Кейинги куннинг ўзидаёқ Исроил полицияси мажмуа дарвозаларини ёпди ва киришни вақтинча тўхтатишини эълон қилди. Ҳукумат бу қарорни ракета зарбалари хавфи ва одамларни бошпаналарга яқинроқ тутиш зарурати билан изоҳлади.

Кўплаб фаластинликлар учун бу оғир зарба бўлди. Мусулмонлар анъанавий равишда Ал-Ақсодаги намозни Рамазоннинг энг муҳим қисми деб ҳисоблашади.

«Ушбу ойни Ал-Ақсодаги ибодат билан боғлайдиган мўминлар қаттиқ хафа», — деди фаластинлик ислом олими Мустафо Абу Суэй, муқаддас жойларни бошқарадиган ислом вақфи раҳбари ўринбосари.

Қуддус марказидаги муқаддас тепалик мусулмонларга «Благородное святилишче» (Ал-Ҳарам аш-Шариф) сифатида машҳур. Бу ерда Ал-Ақсо ва Қутб ас-Сахра масжидлари жойлашган. Яҳудийлар учун ҳам бу жой муҳим аҳамиятга эга: улар уни Ибодатхона тоғи деб аташади ва қадимий яҳудий ибодатхоналари ўрни деб ҳисоблашади. Шу сабабли бу ҳудуд ўн йиллар давомида Исроил-Фаластин можаросининг асосий ўчоқларидан бири бўлиб қолмоқда.

Расман мажмуада «статус-кво» тартиби амал қилади. Унга кўра, мусулмонлар тепаликда намоз ўқишлари мумкин, бошқа дин вакиллари эса фақат диний маросимларсиз ташриф буюриш ҳуқуқига эга.

Бироқ, сўнгги йилларда Тел-Авив масжидлар ҳудудига ўта ўнг қанот яҳудий фаолларини киритиш орқали статус-квони атайлаб ўзгартирмоқда. Уларнинг баъзилари очиқчасига дуолар ўқишмоқда ва Қуддусдан барча фаластинликларни ҳайдаб чиқаришга чақиришмоқда. Бу ташаббусларни Исроил миллий хавфсизлик вазири Итамар Бен-Гвир фаол қўллаб-қувватламоқда.

Мажмуа ёпилиши фонида саккизта мусулмон давлати — Туркия, Миср, Иордания, Индонезия, Покистон, Қатар, Саудия Арабистони ва БАА қўшма баёнот билан чиқишди. Ташқи ишлар вазирлари Исроилни эътиқод эркинлигини чеклашда айблашди ва жаҳон ҳамжамиятини Исроил ҳукуматига босим ўтказишга чақиришди.

Дипломатлар масжид дарвозаларини зудлик билан очишни ва Эски шаҳарга кириш чекловларини олиб ташлашни талаб қилишди. Шунингдек, улар Шарқий Қуддус оккупатсия қилинган ҳудуд бўлиб қоллаётганини, Ал-Ақсо мажмуасини бошқариш эса ислом вақфига тегишли бўлиши кераклигини таъкидлашди.