Italiyada sudyalar lotereya orqali tanlanishi mumkin
Italiya hukumati sud tizimidagi korrupsiyani yo‘qotish maqsadida qadimiy Rim an’analaridan foydalanmoqchi.
Italiyada 22—23-mart kunlari umumxalq referendumi bo‘lib o‘tadi. Unda mamlakat fuqarolari sud tizimi boshqaruv kengashi a’zolarini tasodifiy tanlash, ya’ni lotereya usuliga o‘tish taklifini ovozga qo‘yishadi. Ushbu tashabbus Bosh vazir Jorja Meloni boshchiligidagi konservativ hukumat tomonidan ilgari surilmoqda va bu tizimdagi guruhbozlikni yo‘qotishga qaratilgan.
Islohotning strategik yo‘nalishlari
Mazkur islohot uchta muhim strategik yo‘nalishni qamrab oladi.
Birinchidan, sudya va prokurorlar kasbiy jihatdan bir-biridan butunlay ajratiladi.
Ikkinchidan, boshqaruv kengashi ikkita alohida mustaqil organga bo‘linadi.
Uchinchidan, tizim xodimlarining xatolarini ko‘rib chiquvchi yangi maxsus intizomiy sud tashkil etiladi.
Melonining ta’kidlashicha, lotereya usuli turli siyosiy guruhlar o‘rtasidagi yashirin kelishuvlarni tag-tugi bilan yo‘qotadi. Natijada kengash a’zolari hech qaysi siyosiy kuch oldida minnatdorchilik majburiyatini his qilmaydi.
«Agar biz bu safar muvaffaqiyatga erishmasak, boshqa bunday imkoniyat yaratilmasligi mumkin. Adliya — Italiyani ushlab turgan uchta asosiy ustunning biridir, ammo biz uni uzoq yillardan beri jiddiy isloh qila olmadik», — dedi Meloni «RTL» radiosiga bergan intervyusida.
Ushbu g‘oya aslida 2023 yilda vafot etgan sobiq bosh vazir Silvio Berluskonining katta orzusi edi. U o‘z vaqtida sud tizimini siyosiy qurolga aylanib qolganlikda ayblagan edi.
Sudya va prokurorlar bu tizimga nega qarshi?
Biroq, tizim ichidagi ko‘plab sudya va prokurorlar bu yangilikka keskin qarshi chiqmoqda. Kengashning sobiq vakili Devid Yermini sudyalarni o‘z vakillarini saylash huquqidan mahrum qilishni tizim xodimlari uchun haqorat deb atadi. Muxoliflarning fikricha, tasodifiy tanlov natijasida bilimsiz yoki yetarli tajribaga ega bo‘lmagan shaxslar yuqori lavozimlarga kelib qolishi xavfi mavjud.
Shu bilan birga, 2019 yildagi Luka Palamara bilan bog‘liq yirik mojaro bunday islohotga ehtiyoj borligini ko‘rsatmoqda. O‘shanda maxfiy yozuvlar orqali yuqori lavozimlarga odam tayinlashdagi jirkanch kelishuvlar fosh bo‘lgan edi. Tarixga nazar tashlasak, qadimiy Rim va Florensiyada ham lotereya usuli qo‘llanilgan. Ammo o‘sha davrlarda elita qatlam tizimni o‘z foydasiga moslashtirib olish yo‘llarini baribir topgan.
