Ўзбекистонда ҳакамлик судлари ваколатлари қисқартирилди

Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев томонидан 21 апрель куни имзоланган қонун билан ҳакамлик судлари фаолиятини тартибга солишга қаратилган муҳим ўзгартишлар киритилди. Ушбу ҳужжат орқали низоларни ҳал этиш тизимини такомиллаштириш ва давлат молиявий ресурслари устидан назоратни кучайтириш кўзда тутилган.

Янги тартибга мувофиқ, айрим тоифадаги ишлар энди ҳакамлик судлари ваколатига кирмайди. Хусусан, ер муносабатлари, бинолар ва иншоотларга мулк ҳуқуқини белгилаш билан боғлиқ масалалар, шунингдек бюджет маблағлари ҳамда давлат органлари, давлат улуши мавжуд корхоналар иштирокидаги пул ундиришга оид низолар мазкур судлар доирасидан чиқарилди.

Cудяларига қўйиладиган талаблар

Қонун ҳакамлик судяларига қўйиладиган талабларни ҳам кучайтирди. Энди улар Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги тасдиқлайдиган махсус дастур асосида ўқитилиши ва доимий равишда малакасини ошириб бориши шарт қилиб белгиланди. Бу эса соҳада профессионалликни оширишга хизмат қилади.

Шу билан бирга, Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексга киритилган ўзгартишларга кўра, ҳакамлик судларини ноқонуний ташкил этган мансабдор шахсларга базавий ҳисоблаш миқдорининг 5 баробаридан 10 баробаргача жарима белгиланди. Давлат органлари қонунга зид равишда ҳакамлик битимида иштирок этган ҳолатларда ҳам шундай жавобгарлик чоралари қўлланади.

Қўшимча равишда, қонун билан ҳакамлик судлари фаолиятини ташкил этиш тартиблари аниқлаштирилди. Уларнинг ҳуқуқий мақоми, иш юритиш механизмлари ва қарорлар ижросига оид нормалар қайта кўриб чиқилди. Айрим ҳолатларда ҳакамлик қарорларини мажбурий ижро этиш чекланиши ҳам назарда тутилган.

Ўзгартириш киритишдан мақсад:

Мазкур ўзгартиришлар ҳакамлик судлари тизимини халқаро стандартларга яқинлаштириш, низоларни ҳал этишда шаффофликни таъминлаш ва давлат маблағларидан фойдаланиш устидан назоратни кучайтиришга хизмат қилади. Қонун расмий эълон қилинган кундан бошлаб уч ой ўтиб кучга киради.

Маълумот ўрнида, ҳакамлик суди давлатга тегишли бўлмаган, одамлар ёки компаниялар ўртасидаги низоларни (айниқса бизнес билан боғлиқ масалаларни) ҳал қиладиган органдир. Бу низони кўриб чиқиш учун томонлар ўзлари танлайдиган ёки белгиланган тартибда тайинланадиган шахс ҳакамлик судяси ҳисобланади.