Rossiya Ukraina zarbalari fonida ilk bor Hindistondan benzin ola boshladi

Rossiya Hindistondan benzin ola boshladi. Bu mamlakat ichki yonilg‘i bozoridagi keskinlikning eng sezilarli belgilaridan biri bo‘ldi. Hindiston yonilg‘isining birinchi partiyasi 5-avgust kuni Rossiyaga yetib borgan. Bu haqda «Bloomberg» xabar berdi.

Hindistondan benzin yetkazib berish qanday amalga oshirilmoqda?

Yetkazib berish Misr qirg‘oqlari yaqinida tankerlar orqali yukni boshqa kemaga o‘tkazish bilan bog‘liq murakkab zanjir orqali amalga oshirilmoqda. «Kpler» ma’lumotlariga ko‘ra, gap Rossiyaning «Rosneft» kompaniyasi ulushiga ega bo‘lgan Hindistonning «Nayara Energy» kompaniyasi mahsuloti haqida ketmoqda.

Hindiston benzinining Rossiya bozorida paydo bo‘lishi Rossiya neftni qayta ishlash zavodlari dron hujumlaridan keyin faoliyatini qisqartirgan bir paytga to‘g‘ri kelmoqda. Agentlik keltirgan ma’lumotlarga ko‘ra, neftni qayta ishlashdagi uzilishlar mamlakat ichida yonilg‘i tanqisligiga olib kelgan va Rossiyani an’anaviy yo‘nalishlardan tashqari boshqa davlatlardan ham qo‘shimcha yonilg‘i izlashga majbur qilgan.

Hindistonning o‘zi yirik neftni qayta ishlovchi davlat ekani e’tiborga molik. Bundan tashqari, «Nayara Energy» Rossiyaning «Rosneft» kompaniyasi bilan bog‘liq. Shunday qilib, hozirgi vaziyatda yonilg‘ining bir qismi amalda teskari yo‘nalishda harakatlanmoqda: Hindistondagi qayta ishlash aktiviga aloqador bo‘lgan Rossiya neft kompaniyasi Rossiya bozorini benzin bilan ta’minlovchi manbalardan biriga aylanmoqda.

Yonilg‘i Rossiya manfaatlari bilan bog‘liq tankerlar orqali tashilgan va yo‘l davomida Misr qirg‘oqlari yaqinida boshqa kemaga o‘tkazilgan. Bunday yo‘nalish yetkazib berish vaqtini uzaytiradi va jarayonni murakkablashtiradi. Biroq yonilg‘i tanqisligi sharoitida narx va logistika ikkinchi darajaga tushadi — eng muhimi, ichki bozorda benzinning jismonan mavjud bo‘lishidir.

Benzin Rossiyaga Misr orqali yetkazilmoqda

Avvalroq Hindistonning Vadinar shahridagi neftni qayta ishlash zavodida taxminan 42 ming tonnalik benzin partiyasi 18-iyun kuni yuklangani haqida xabar berilgan edi. Keyin yuk Misrning Damiyetta portida boshqa kemaga o‘tkazilgan va shundan so‘ng Rossiyaga yo‘naltirilgan. «Kpler» ma’lumotlari bunday yetkazib berishlar davom etishi mumkinligini ko‘rsatmoqda. Hindistondan kelayotgan benzin Rossiyaga Belarus va boshqa qo‘shni davlatlardan yetkazib berilayotgan yonilg‘iga qo‘shilmoqda. Bu Rossiya yonilg‘i bozorini ta’minlashning odatiy tizimi qanchalik o‘zgarganini ko‘rsatmoqda. Avvallari Rossiya yirik yonilg‘i eksportchisi bo‘lgan bo‘lsa, endi ichki talabni qoplash uchun chetdan qo‘shimcha hajmdagi yonilg‘ini izlashiga to‘g‘ri kelmoqda.

Rossiya benzinni boshqa davlatlardan ham ola boshladi

Belarus ham Rossiyaga neft mahsulotlari yetkazib berishni sezilarli darajada oshirdi. «Reuters» ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil iyul oyida Belarusning Rossiyaga benzin eksporti rekord darajaga yetgan. Yanvar-iyul oylarida esa yetkazib berishlar o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 25 baravar oshib, 665 ming tonnaga yetgan. Rossiyaga Hindiston, Qozog‘iston va Marokashdan ham benzin partiyalari bora boshlagan. Bunday o‘zgarishlarning sabablaridan biri Rossiya neftni qayta ishlash tizimidagi muammolardir.

Rossiya neftni qayta ishlashda muammoga duch kelmoqda

«EA Analytics» ma’lumotlariga ko‘ra, iyul oyida Rossiya neftni qayta ishlash zavodlari kuniga taxminan 3,6 million barrel neftni qayta ishlagan. Bu mavsumiy o‘rtacha ko‘rsatkichdan qariyb uchdan bir qismga past. Shu bilan birga, avgust oyida ham neftni qayta ishlash infratuzilmasiga qilingan hujumlar davom etgan. Vaziyat Rossiyaning neft mahsulotlari eksportiga nisbatan siyosatiga ham ta’sir ko‘rsatdi. Moskva benzin va dizel yonilg‘isi eksportini chekladi. Buning asosiy maqsadi, avvalo, ichki bozorni yonilg‘i bilan ta’minlashdir.

Rossiya ichki bozorida qanday o‘zgarishlar yuz bermoqda?

Rossiya bozori uchun bu yonilg‘i oqimlarining jiddiy qayta tashkil etilishini anglatadi. Mamlakat hanuz katta miqdorda neft resurslari va yirik neftni qayta ishlash quvvatlariga ega. Biroq ayrim obyektlarning zarar ko‘rishi tayyor neft mahsulotlari bo‘yicha, ayniqsa mahalliy hududlarda, tanqislikni yuzaga keltirishi mumkin. Bunda xomashyo yetarli bo‘lib qolishi mumkin, muammo esa keyingi bosqichda — uni benzin va boshqa yonilg‘ilarga qayta ishlashda yuzaga keladi. Shu nuqtai nazardan Hindiston yetkazib berishlari alohida ahamiyatga ega. Janubiy Osiyodan Rossiyaga benzin olib kelinayotganining o‘zi bozor ishtirokchilari yonilg‘i tanqisligini qoplash uchun ancha uzoq va murakkab logistika zanjirlaridan foydalanishga tayyor ekanini ko‘rsatmoqda.

Biroq hozircha gap Hindiston yonilg‘isining Rossiya ichki bozoridagi mahalliy ta’minotni to‘liq almashtirishi haqida ketmayapti. Hindiston hozircha yuzaga kelgan tanqislikni qoplashga yordam beradigan qo‘shimcha manba bo‘lib xizmat qilmoqda. Belarus va boshqa qo‘shni davlatlardan yetkazib berishlar ham davom etmoqda, uzoq davlatlardan import qilinayotgan yonilg‘i esa bozorni muvozanatlashtirish imkoniyatlarini kengaytirmoqda.

Bu vaziyat, shuningdek, energetika infratuzilmasiga qilingan hujumlar nafaqat ishlab chiqarish hajmini, balki savdo geografiyasini ham o‘zgartirishi mumkinligini ko‘rsatmoqda. Yaqin vaqtgacha Rossiya xalqaro bozorda yirik neft mahsulotlari yetkazib beruvchilardan biri edi. Endi esa o‘z ichki ehtiyojini qondirish uchun yonilg‘ining bir qismini chetdan olib kelishiga to‘g‘ri kelmoqda.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Rossiya ta’minoti qisqarishi ortidan Markaziy Osiyo davlatlari yonilg‘i tanqisligining oldini olishga shoshilayotgani haqida yozgan edik. Negaki Rossiya benzin eksportiga qo‘yilgan taqiqni 2027-yil boshigacha uzaytirgan.