Женевада АҚШ-Эрон музокараларининг иккинчи босқичи ўтмоқда

Женевада Теҳрон ядро дастури бўйича Эрон ва АҚШнинг билвосита музокараларининг иккинчи босқичи Уммон воситачилигида ўтмоқда. Бу ҳақда бугун, 17 феврал куни IRNA агентлиги хабар берди.

Музокаралар Маскатдаги воситачилар орқали томонлар «хат алмашиши» билан бошланди.

Эрон делегациясига ташқи ишлар вазири Аббос Ароқчи раҳбарлик қилмоқда. Шунингдек, сиёсий масалалар бўйича вазир ўринбосари Мажид Тахт-Раванчи, ҳуқуқий ва халқаро масалалар бўйича вазир ўринбосари Козим Гарибабади, иқтисодий дипломатия бўйича вазир ўринбосари Ҳамид Ганбари ва техник, ҳуқуқий ва иқтисодий масалалар бўйича экспертлар кирган.

АҚШ делегациясида президент Доналд Трампнинг махсус вакили Стивен Уиткофф ва давлат раҳбарининг куёви Жаред Кушнер иштирок этмоқда.

Музокараларга МАГАТЭ ҳам қўшилди. Эрон ТИВ вакили Эсмаил Бақоининг сўзларига кўра, Женевадаги музокараларда Рафаэл Гроссининг иштирокининг катта аҳамияти бор.

Музокараларни қайта бошлаш

Вашингтон ва Теҳрон 6 февралдан билвосита музокараларни қайта бошлаган. Доналд Трамп ядро дастури бўйича келишувга эришилмаса, ҳарбий аралашув билан таҳдид қилган.

Эрон ҳукумати ядро дастурини чеклашга тайёр, аммо шиддатли иқтисодий санкцияларни бекор қилишни талаб қилмоқда. Ракета дастури ёки минтақадаги қуролли гуруҳларга қўллаб-қувватлаш масалалари музокаралардан олдин чиқарилган.

Томонларнинг позициялари

Томонларнинг позициялари ҳали ҳам анча фарқли. Вашингтон музокара кун тартибига Эроннинг ракеталар дастури ва «Ҳизбуллоҳ» ва ҲАМАС каби гуруҳларга қўллаб-қувватлашни киритишга уринмоқда.

Доналд Трамп музокаралар натижа бермаса, ҳарбий зарба билан таҳдид қилган ва қўшимча ҳарбий кемаларни минтақага йўналтирган. Эрон эса жавобан чора кўришини ва Форс кўрфазидаги АҚШ базаси бўлган араб давлатлари ҳужумга қурбон бўлиши мумкинлигини маълум қилган.

Музокаралар тарихига қисқача назар

2025 йил июн ойида Исроил АҚШ қўллаб-қувватлашида Эроннинг ядро объектларига зарба берган. 12 кунлик интенсив ҳужумлардан сўнг тинчлик ўрнатилган. Эрон маълумотларига кўра, Фордо объектлари жиддий зарарланган ва уран бойитиш тўхтатилган.

Доналд Трамп шу пайтда Эроннинг ядро дастури «тўлиқ ва мутлақо йўқ қилинган» деб билдирган.

АҚШ ва бошқа давлатлар Эронни фуқаролик дастури орқали ядро қуроли яратишга ҳаракат қилаётганликда айблайди, аммо Теҳрон буни инкор қилади. 2018 йилда, Доналд Трампнинг биринчи президентлик даврида, Вашингтон 2015 йилги ядро келишувидан бир томонлама чиқиб, санкцияларни тиклаган. Шунингдек, Эрон чекловларни бажармасликка қарор қилиб, уран бойитишни тезлатган.