Марказий Осиё сувининг 85 фоизи суғоришга сарфланмоқда

Марказий Осиё мамлакатларида мавжуд сув ресурсларининг 85 фоизи Ўзбекистон, Туркманистон ва Қозоғистон ҳудудларида асосан суғориш эҳтиёжлари учун сарфланади. Бу ҳақда Евроосиё тараққиёт банки тайёрлаган таҳлилий ҳисоботда маълум қилинган.

Таҳлилчилар барқарор ривожланишнинг барча йўналишлари бўйича, айниқса иқтисодиёти шаклланаётган ва ривожланаётган давлатларда ҳамкорлик ва шерикликни ривожлантиришга ўта юқори эҳтиёж борлигини таъкидлашмоқда.

Ҳисоботга кўра, Марказий Осиёда сув ресурслари асосан суғориш ва энергетика эҳтиёжлари учун ишлатилади. Орол денгизи ҳавзаси доирасида сув захиралари икки йирик трансчегаравий дарё — Амударё ва Сирдарё орқали шаклланади. Бироқ ушбу ресурсларнинг ҳудудлар кесимида тақсимланиши ўта номутаносиб ҳисобланади.

Асосий муаммолар

ЕОТБ ҳисоботида Орол денгизи ҳавзаси икки жиддий муаммога дуч келаётгани алоҳида қайд этилган. Биринчи муаммо — сув ва энергетика инфратузилмасига инвестицияларнинг етарли эмаслиги. Иккинчиси эса самарали минтақавий ҳамкорлик механизмларининг шаклланмаганидир.

Мутахассислар фикрича, ушбу омиллар сув ва энергия ресурсларидан фойдаланиш самарадорлигини кескин пасайтиради. Натижада минтақада озиқ-овқат хавфсизлиги заифлашиб, иқтисодий йўқотишлар хавфи ортиб бормоқда. Бу эса узоқ муддатли ривожланиш истиқболларига салбий таъсир кўрсатади.

Ечим ва ёндашув

Ҳисобот муаллифлари таъкидлашича, мавжуд муаммоларни ҳал этиш бутун минтақавий контекстни инобатга олган ҳолда комплекс ёндашувни талаб қилади. Сув ресурсларининг 77 фоизи юқори оқим ҳудудлари — Тожикистон ва Қирғизистонда шаклланса, асосий истеъмол қуйи оқим давлатларига тўғри келади.

Таҳлилчилар сув ва энергетика хавфсизлигини таъминлашда кўп томонлама тараққиёт банклари минтақадаги умумий боғловчи механизм сифатида муҳим роль ўйнаши мумкинлигини қайд этмоқда. Бундай институтлар инвестиция, мувофиқлашув ва шерикликни кучайтириш орқали минтақавий барқарорликка ҳисса қўша олади.