Neft narxining ko‘tarilishi Rossiyani qutqara olmaydi: daromadlar 50 foizga tushdi
Yaqin Sharqdagi keskinlik ortidan jahon bozorida neft narxi qimmatlashganiga qaramay, bu Rossiyaning moliyaviy ahvolini sezilarli darajada yaxshilay olmaydi: sanksiyalar va rubl kursi Kreml rejalariga to‘sqinlik qilmoqda.
«Business Insider» nashrining Yevropa siyosatini tahlil qilish markazi eksperti Aleksandr Kolyandrga tayanib xabar berishicha, Yaqin Sharqdagi mojarolar tufayli neft narxi yil boshidan buyon 35 foizga qimmatlashdi. Chorshanba kuni «Brent» markali neft barreli 84 dollar, AQSHning «WTI» nefti esa 77,5 dollar atrofida sotilgan. Biroq ekspertning ta’kidlashicha, bu o‘sish Rossiya uchun katta foyda keltirmaydi.
Buning asosiy sababi — Rossiyaning «Urals» markali nefti sanksiyalar tufayli jahon bozorida katta chegirma (diskont) bilan sotilmoqda. Shu bilan birga, Rossiya ichki bozorida milliy valuta kursining nisbatan barqarorligi eksportdan tushadigan rubl tushumlarini kamaytirmoqda. Kolyandrning fikricha, hozirgi vaqtinchalik narx sakrashi Rossiyaning umumiy moliyaviy manzarasini o‘zgartira olmaydi.
Budjet taqchilligi
Neft va gaz tushumlari Rossiya budjeti hamda Ukrainadagi urushni moliyalashtirishning asosiy manbai bo‘lib qolmoqda. Shunga qaramay, joriy yilning yanvar oyida neft-gaz daromadlari o‘tgan yilga nisbatan 50 foizga kamaygan. Ushbu ko‘rsatkich 2020 yildagi pandemiya davri darajasiga tushib qoldi.
Rossiya Moliya vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, yanvar oyida federal budjet taqchilligi 1,72 trln rublni (YAIMning 0,7 foizi) tashkil etgan. Ekspertlarning fikricha, vaziyat faqat neft narxlari uzoq muddat davomida yuqori saqlanib qolishi va rubl sezilarli darajada qadrsizlanishi bilangina o‘zgarishi mumkin. Aks holda, Kremlning budjet muammolari saqlanib qolaveradi.
Ho‘rmuz bo‘g‘ozi va global bozorlar
Hozirda jahon bozorlari Ho‘rmuz bo‘g‘ozidagi vaziyatni diqqat bilan kuzatmoqda. Ushbu yo‘nalish orqali neft yetkazib berishda uzilishlar yuzaga kelsa, bu global savdo oqimlarini butunlay o‘zgartirib yuborishi mumkin. Bunday holatda Rossiya neftining asosiy xaridorlari bo‘lgan Xitoy va Hindistonning talabi qanday o‘zgarishi Kreml uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘ladi.
Shunday qilib, jahon bozoridagi qimmatlashish Rossiya uchun faqat «qog‘ozdagi» ijobiy ko‘rsatkich bo‘lib qolmoqda. Sanksiyalar bosimi va eksportdagi texnik qiyinchiliklar Rossiya budjetiga tushadigan real mablag‘larni cheklashda davom etmoqda.
