Ўзбекистонда пенсиядан ушлаб қолишларга чегара қўйилади
Пенсионерларнинг қарз ундиришдаги ҳимояси кучайтирилмоқда. Энди пенсиянинг ярмидан ортиғини ушлаб қолиш мумкин эмас, қоладиган сумма эса минимал истеъмол харажатларидан паст бўлмайди.
16 феврал куни қабул қилинган 2026 йилги давлат дастурига мувофиқ, «Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида»ги қонунга ўзгартиш киритиш режалаштирилган. Янги норма пенсионерларнинг қарз ундириш жараёнида минимал даромадини сақлаб қолишни назарда тутади.
Ҳужжатга кўра, жарима, алимент, коммунал тўловлар ва бошқа мажбуриятлар бўйича ушланмалардан кейин пенсионер қўлида қоладиган маблағ минимал истеъмол харажатлари даражасидан паст бўлмаслиги шарт. Ҳозир бу кўрсаткич 669 минг сўмни ташкил этади.
Шунингдек, ойлик ушланмалар умумий ҳажми ҳисобланган пенсиянинг 50 фоизидан ошмаслиги белгиланади. Мазкур ўзгартишларни ишлаб чиқиш Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги зиммасига юклатилди.
Жамғарма ислоҳоти
Дастур доирасида жамғариб бориладиган пенсия тизими ҳам ислоҳ қилинади. 2026 йил сентябрига қадар фуқароларга пенсия ёшига етганда шахсий жамғарма ҳисобларидан маблағ олиш имконини берадиган ҳужжат ишлаб чиқилади.
Йил охиригача капиталлаштириш механизмларини жорий этиш, пенсия активларини узоқ муддатли инвестиция лойиҳаларига йўналтириш ҳамда капитал бозорини ривожлантиришни назарда тутган комплекс дастур тайёрланади. Ишларни мувофиқлаштириш учун Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузурида халқаро маслаҳатчилар жалб этилган лойиҳа офиси ташкил этилади.
Қиёс ва фон
Қўшни Қозоғистонда 2021 йилдан фуқаролар жамғарма маблағларини уй-жой хариди ва тиббий даволаниш учун ишлатиш имконига эга. Пенсия жамғармалари давлат ва корпоратив облигациялар ҳамда акцияларга инвестиция киритади.
Ўзбекистонда эса 2025 йил июлида Марказий банк кредит ташкилотларига ижтимоий нафақалар ва моддий ёрдамларни автоматик тарзда қарзлар учун ушлаб қолишни тақиқлаган эди. Шу билан бирга, мамлакатда пенсия ёшини босқичма-босқич ошириш масаласи ҳам муҳокама қилинмоқда. Бунда аёлларнинг пенсия ёши 58 га (ҳозир 55 ёш), эркакларники 63 га (ҳозир 60 ёш) кўтарилиши кутилмоқда.
