Logo

Ўзбекистонда пул массаси 35% га ошди, уларнинг ярми нақд пул кўринишида эмас

Bugun 19:353 daqiqa

Ўзбекистонда кенг маънодаги пул массаси 2026 йил сентябрида 437,7 трлн сўмни ташкил этди. Бир йил ичида бу кўрсаткич 35 фоизга ошди. Пул массасининг энг катта қисми, яъни 200,3 трлн сўм миллий валютадаги бошқа депозитлар ҳисобига тўғри келмоқда.

Ўзбекистонда пул массаси 35% га ошди, уларнинг ярми нақд пул кўринишида эмас © Ijtimoiy tarmoqlar

2026 йил сентябрь ҳолатига кўра, Ўзбекистондаги жами кенг маънодаги пул массаси (М2) 437,7 трлн сўмга етди. Бу август ойидагидан 0,7 фоиз, 2025 йил сентябридагидан эса 35 фоиз кўп. Бу ҳақда Марказий банкнинг Пул агрегатлари ҳисоботида келтирилган.

Оддий қилиб айтганда, М2 иқтисодиётдаги пулнинг кенгроқ кўламини — муомаладаги нақд пуллар билан бирга банклардаги айрим депозитларни ҳам қамраб олади.

Пулнинг катта қисми нақд эмас

437,7 трлн сўмлик умумий пул массасининг 365,7 трлн сўми миллий валютадаги маблағлардан иборат. Яна қарийб 72 трлн сўм чет эл валютасидаги депозитларнинг сўмдаги эквивалентига тўғри келади.

Миллий валютадаги маблағларнинг ўзида ҳам асосий улуш нақд пулга тегишли эмас.

Сентябрь ойида:

●     76,5 трлн сўм — муомаладаги нақд пуллар;

●     88,9 трлн сўм — талаб қилиб олингунча депозитлар;

●     200,3 трлн сўм — бошқа миллий валютадаги депозитлар.

Шу сабабли умумий пул массасининг энг катта қисми банклардаги депозитлар кўринишида сақланмоқда.

Хусусан, 200,3 трлн сўмлик бошқа депозитлар М2нинг қарийб 46 фоизини ташкил қилади.

Энг тез ўсган кўрсаткич ҳам шу депозитлар бўлди

Миллий валютадаги бошқа депозитлар бир йил олдин, 2025 йил сентябрида, тахминан 139,2 трлн сўм эди. Бир йил ичида улар 61 трлн сўмга ёки 43,9 фоизга кўпайган.

Таққослаш учун, муомаладаги нақд пуллар шу даврда 24 фоизга, талаб қилиб олингунча депозитлар эса 46,5 фоизга ошган.

Яъни пул массасининг ўсишида нақд пуллардан кўра банклардаги депозитларнинг кўпайиши муҳимроқ бўлган.

Нақд пуллар 76,5 трлн сўмга етди

2026 йил сентябрида муомаладаги нақд пуллар 76,5 трлн сўмни ташкил этди.

Бу августга нисбатан 0,3 фоиз, 2025 йил сентябрига нисбатан эса 24 фоиз кўп.

Бироқ нақд пулларнинг умумий М2даги улуши атиги 17,5 фоиз атрофида.

Талаб қилиб олингунча депозитлар эса 88,9 трлн сўмга етган. Улар бир йил ичида 46,5 фоизга ошган.

М1 қанча пулни англатади?

Пул агрегатлари ичида М1 165,5 трлн сўмни ташкил этган.

М1 таркибига муомаладаги нақд пуллар ва талаб қилиб олингунча депозитлар киради. Яъни сентябрь ойида:

76,5 трлн сўм нақд пул + 88,9 трлн сўм талаб қилиб олингунча депозит = 165,5 трлн сўмлик М1.

Қолган қисм эса кенгроқ пул массасини шакллантирувчи бошқа депозитлар ва чет эл валютасидаги депозитлардан иборат.

13 йил ичида пул массаси қарийб 18 баравар ошди

Пул массасининг ҳозирги ҳажмини олдинги йиллар билан солиштирганда фарқ янада яққол кўринади.

2013 йил февралида Ўзбекистондаги кенг маънодаги пул массаси 24,4 трлн сўм эди. 2026 йил сентябрига келиб бу кўрсаткич 437,7 трлн сўмга етган.

Яъни қарийб 13,5 йил ичида М2 17,9 баравар ошган.

Бу даврда энг катта ўзгариш миллий валютадаги бошқа депозитларда кузатилган: улар 6,3 трлн сўмдан 200,3 трлн сўмгача, яъни 31,7 баравар кўпайган.

Шунингдек:

●     миллий валютадаги жами пул массаси — 19,4 баравар;

●     М1 — 13,1 баравар;

●     нақд пуллар — 13,3 баравар;

●     талаб қилиб олингунча депозитлар — 13 баравар;

●     чет эл валютасидаги депозитлар — 13 баравар ошган.

Йил бошидан бери 59 трлн сўмга кўпайди

2026 йил январида кенг маънодаги пул массаси 378,6 трлн сўм эди.

Сентябрга келиб у 437,7 трлн сўмга етди. Шу тариқа йил бошидан буён пул массаси 59,1 трлн сўмга ёки 15,6 фоизга ошган.

Бу даврда миллий валютадаги пул массаси 309 трлн сўмдан 365,7 трлн сўмгача, М1 эса 144,7 трлн сўмдан 165,5 трлн сўмгача кўпайган.

Чет эл валютасидаги депозитлар эса сентябрь ойининг ўзида 1,8 фоизга камайган бўлса-да, йиллик ҳисобда 14,8 фоизга ошган.

Teglar

Mavzuga oid