Қайси давлат инвесторларининг Марказий Осиёга қизиқиши жуда юқори?

Марказий Осиё ва Кавказ халқаро инвестиция харитасида ўз мавқеини мустаҳкамлашда давом этяпти. Геосиёсий кескинлик ва глобал молия бозорларидаги беқарорликка қарамай, Буюк Британия ва АҚШдан келган институционал инвесторларнинг минтақага қизиқиши рекорд даражада юқорилигича қоляпти. Бу ҳақда «Montfort Eurasia» компаниясининг учинчи йиллик инвестиция кайфияти ҳисоботида сўз боради.

Тадқиқотга кўра, сўровда қатнашган инвесторларнинг 66,3 фоизи минтақа мамлакатларига инвестиция киритишга юқори ёки ўртача қизиқиш билдирган.

«Марказий Осиё ва Кавказ энди экзотик йўналишлар сифатида қабул қилинмайди ва бу жойлар узоқ муддатли инвестиция стратегияларига эга бозорларга айланган», — дейилади унда.

Сўнгги йилларда инвесторларнинг минтақани баҳолашга ёндашуви ўзгарди. Илгари уларнинг фикрлари янгиликлар таъсирида шаклланган бўлса, бугунги кунда молиявий таҳлил, саноат тадқиқотлари ва тегишли текширув процедуралари уларнинг қарорларининг асосини ташкил этади. Марказий Осиё минтақаси ҳақидаги қизиқиш ва билим ўртасида тафовут аниқланди. Британиялик инвесторлар орасида хабардорликнинг ўртача ўзини ўзи баҳолаш даражаси 10 баллдан 6,63 баллни ва америкалик инвесторлар орасида 6,79 баллни ташкил этди. Бу кўрсаткичлар 2023 йилдаги кўрсаткичлардан сезиларли даражада ошиб кетган бўлса-да, мутахассислар ўтган йилги энг юқори чўққига нисбатан бироз пасайишни қайд этди.

Бироқ, холис маълумотлар чекланганлигича қоляпти. Масалан, британиялик инвесторларнинг атиги 29 фоизи Буюк Британия ва минтақадаги мамлакатлар ўртасидаги савдо ҳажмини аниқ баҳолай олган, Буюк Британия ва АҚШдаги респондентларнинг тахминан тўртдан бир қисми эса Марказий Осиё ва Кавказда бизнес учун энг қулай мамлакат қайси эканини айтишда қийналган.

«Икки йил олдин Марказий Осиё ва Кавказ учун асосий мақсад эътиборни жалб қилиш эди. Инвесторлар қарорларни сарлавҳаларга эмас, балки молиявий маълумотлар ва батафсил таҳлилларга асосланиб қабул қилади. Энди асосий вазифа профессионал инвестиция ҳамжамиятининг кутганларига жавоб берадиган юқори сифатли, изчил ва чуқур маълумот беришдир», — дейди «Montfort Eurasia» бошқарувчи директори Элеонор Крамерс.

Тадқиқотда инвесторларнинг ахборотга бўлган афзалликлари ўзгаргани айтилган. Молиявий таҳлил британияликларнинг 68,6 фоизи ва америкаликларнинг 56,6 фоизи учун асосий ахборот манбаига айланди ва халқаро оммавий ахборот воситаларидан устун келди. Мутахассисларнинг фикрига кўра, бу минтақавий инвестиция имкониятларини янада профессионал баҳолашга ўтишни кўрсатади.

Шу билан бирга, сиёсий хавфларга эътибор кучайди. Инвестиция хавфсизлиги асосий қарор қабул қилиш омили бўлиб қолса-да, сиёсий барқарорлик минтақанинг жозибадорлигидаги асосий омиллар орасида иккинчи ўринни эгаллади. Унинг аҳамиятини британияликларнинг 56,2 фоизи ва америкаликларнинг 52,9 фоизи айтиб ўтган.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Президент администрацияси раҳбари Саида Мирзиёева «Остона» халқаро молия маркази фаолияти билан танишганди. Унинг айтишича, мазкур йўналишда ўзаро тажриба алмашиш нафақат Қозоғистон ва Ўзбекистонга, балки бутун Марказий Осиё минтақасига янада кўпроқ инвестиция жалб қилишга ёрдам бериши мумкин.