Россия армиясидаги «Орешник» қуроли нима? У нима учун хавфли?
Россия Украинага қарши кам қўлланадиган гипертовушли баллистик ракетани ишлатиб, урушда янги босқични бошлади.
9 январ куни Россия Украинага қарши «Орешник» номли ракета қўллаганини маълум қилди. Бу қурол ҳақида илк бор 2024 йил ноябрда сўз юритилган бўлиб, ўшанда ракета синов тариқасида, портловчи бўлмаган муляж жанговар қисмлар билан ишлатилган эди. Агар бу гал ракета тўлиқ жанговар қувват билан қўлланган бўлса, у ҳолда бу «Орешник»нинг биринчи марта реал йўқ қилиш мақсадида ишлатилиши ҳисобланади.
«Орешник» нима?
«Орешник» (таржимаси — ёнғоқ дарахти) ўрта масофага мўлжалланган гипертовушли баллистик ракета ҳисобланади. У RS-26 «Рубеж» платформаси асосида яратилган бўлиб, илк бор қитъалараро ракета сифатида ишлаб чиқилган. Украина манбаларига кўра, 2024 йилда қўлланган ракета нишонга тахминан 15 дақиқада етиб борган ва соатига 13 600 км тезликка чиққан.
Қуролнинг ўзига хос жиҳати нимада?
Мутахассисларнинг таъкидлашича, «Орешник»нинг асосий фарқи — у бир вақтнинг ўзида бир нечта нишонга зарба бера оладиган бир неча жанговар қисм ташиш имкониятига эга. Бу хусусият, одатда, қитъалараро баллистик ракеталарга хос. Ракета ядровий ҳам, оддий жанговар қисмлар билан жиҳозланиши мумкин. Бироқ ҳозирги ҳужумда ядровий элемент қўллангани ҳақида маълумот йўқ.
Путиннинг даъволари ва Ғарб шубҳалари
Россия президенти Владимир Путин «Орешник»ни деярли ушлаб бўлмайдиган қурол сифатида таърифлаб, унинг оддий жанговар қисм билан ҳам ядровий таъсирга яқин зарар келтиришини айтган. Бироқ Ғарб экспертлари бу баёнотларни ошириб юборилган, деб ҳисоблайди. АҚШ расмийлари 2024 йилдаёқ ракета экспериментал тусга эга эканини ва Россияда унинг сони чекланганини билдирган.
Қуролдан ҳозир нега фойдаланилди?
Москва бу зарбани ўтган йил охирида Путин қароргоҳларидан бирига гўёки уюштирилган украин дрон ҳужумига жавоб, дея изоҳламоқда. Украина эса бундай ҳужум бўлмаганини айтди. Ҳужум Ғарбга яқин бўлган Лвов вилоятига қаратилди, бу эса кескинликни янада оширди. Бу ҳолат АҚШ президенти Доналд Трампнинг тинчлик келишувига эришиш уринишлари фонида содир бўлмоқда.
Эслатиб ўтамиз, 2025 йил августда Владимир Путин Беларус раҳбари Александр Лукашенко билан Ваалам оролида ўтказган норасмий учрашувда Россияда «Орешник» қуроли сериали ишлаб чиқарилиб, қўшинларга етказилгани маълум қилинганди.
