Rossiya armiyasidagi «Oreshnik» quroli nima? U nima uchun xavfli?
Rossiya Ukrainaga qarshi kam qo‘llanadigan gipertovushli ballistik raketani ishlatib, urushda yangi bosqichni boshladi.
9-yanvar kuni Rossiya Ukrainaga qarshi «Oreshnik» nomli raketa qo‘llaganini ma’lum qildi. Bu qurol haqida ilk bor 2024 yil noyabrda so‘z yuritilgan bo‘lib, o‘shanda raketa sinov tariqasida, portlovchi bo‘lmagan mulyaj jangovar qismlar bilan ishlatilgan edi. Agar bu gal raketa to‘liq jangovar quvvat bilan qo‘llangan bo‘lsa, u holda bu «Oreshnik»ning birinchi marta real yo‘q qilish maqsadida ishlatilishi hisoblanadi.
«Oreshnik» nima?
«Oreshnik» (tarjimasi — yong‘oq daraxti) o‘rta masofaga mo‘ljallangan gipertovushli ballistik raketa hisoblanadi. U RS-26 «Rubej» platformasi asosida yaratilgan bo‘lib, ilk bor qit’alararo raketa sifatida ishlab chiqilgan. Ukraina manbalariga ko‘ra, 2024 yilda qo‘llangan raketa nishonga taxminan 15 daqiqada yetib borgan va soatiga 13 600 km tezlikka chiqqan.
Qurolning o‘ziga xos jihati nimada?
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, «Oreshnik»ning asosiy farqi — u bir vaqtning o‘zida bir nechta nishonga zarba bera oladigan bir necha jangovar qism tashish imkoniyatiga ega. Bu xususiyat, odatda, qit’alararo ballistik raketalarga xos. Raketa yadroviy ham, oddiy jangovar qismlar bilan jihozlanishi mumkin. Biroq hozirgi hujumda yadroviy element qo‘llangani haqida ma’lumot yo‘q.
Putinning da’volari va G‘arb shubhalari
Rossiya prezidenti Vladimir Putin «Oreshnik»ni deyarli ushlab bo‘lmaydigan qurol sifatida ta’riflab, uning oddiy jangovar qism bilan ham yadroviy ta’sirga yaqin zarar keltirishini aytgan. Biroq G‘arb ekspertlari bu bayonotlarni oshirib yuborilgan, deb hisoblaydi. AQSH rasmiylari 2024 yildayoq raketa eksperimental tusga ega ekanini va Rossiyada uning soni cheklanganini bildirgan.
Quroldan hozir nega foydalanildi?
Moskva bu zarbani o‘tgan yil oxirida Putin qarorgohlaridan biriga go‘yoki uyushtirilgan ukrain dron hujumiga javob, deya izohlamoqda. Ukraina esa bunday hujum bo‘lmaganini aytdi. Hujum G‘arbga yaqin bo‘lgan Lvov viloyatiga qaratildi, bu esa keskinlikni yanada oshirdi. Bu holat AQSH prezidenti Donald Trampning tinchlik kelishuviga erishish urinishlari fonida sodir bo‘lmoqda.
Eslatib o‘tamiz, 2025 yil avgustda Vladimir Putin Belarus rahbari Aleksandr Lukashenko bilan Vaalam orolida o‘tkazgan norasmiy uchrashuvda Rossiyada «Oreshnik» quroli seriali ishlab chiqarilib, qo‘shinlarga yetkazilgani ma’lum qilingandi.
