Трамп уруш ва тинчлик ўртасида қийин танлов қаршисида қолди — «Reuters»

АҚШ президенти Доналд Трамп Эрон билан бир ойдан бери давом этаётган можародан сўнг кескин сиёсий танлов олдида турибди. «Reuters» агентлигининг ёзишича, Трамп ё «номукаммал» бўлса-да битим тузиб, можародан чиқиши, ёки унинг президентлик даврини «ютиб юбориши» мумкин бўлган узоқ давом этувчи урушга кириши керак. Гарчи АҚШ ва Исроил бир ойдан бери Эронга қарши ҳарбий кампания олиб бораётган бўлса-да, Теҳрон Форс кўрфазидаги нефт ва газ етказиб бериш устидан назоратни сақлаб қолмоқда ҳамда минтақа бўйлаб ракета зарбаларини давом эттирмоқда.

Трамп ўз ёрдамчиларига «абадий уруш»дан қочишни истаётганини ва чиқиш йўлини музокаралар орқали топмоқчи эканини айтган. У ҳарбий ҳаракатлар учун 4–6 ҳафталик муддатни белгилаган бўлса-да, Оқ уйдаги юқори мартабали мулозимлар бундай графикни «ишончсиз» деб атамоқдалар. Шу билан бирга, агар музокаралар муваффақиятсиз тугаса, президент вазиятни янада кескинлаштириш билан таҳдид қилмоқда. Трампнинг Покистон орқали юборилган 15 банддан иборат тинчлик режаси унинг инқироздан тезроқ чиқишга интилаётганидан далолат беради.

АҚШ Миллий разведкаси собиқ директори ўринбосари Жонатан Паникоффнинг фикрича, Трампнинг урушни тугатиш бўйича имкониятлари жуда чекланган. Асосий муаммо — АҚШ учун «қониқарли натижа» айнан нима эканлиги ҳақида аниқ тушунча йўқлигидадир. Оқ уй вакили эса кампания фақатгина бош қўмондон «мақсадларга эришилди» деб ҳисоблагандагина якунланишини таъкидлади.

Энергетик шок ва рейтинг

Жаҳон бозорида нефт ва газ нархининг кескин кўтарилиши АҚШ иқтисодиётига зарба бермоқда. Бу эса президент Трампнинг сайловчилар орасидаги рейтинги тушишига сабаб бўлмоқда. Урушнинг чўзилиши нафақат Яқин Шарқни, балки глобал молиявий тизимни ҳам беқарорлаштирмоқда.

Таҳлилчиларнинг фикрича, Трамп учун энг катта хавф — Эроннинг жавоб қайтариш салоҳиятини паст баҳолашдир. Агар можаро ҳақиқий «абадий уруш»га айланса, бу Трампнинг нафақат иқтисодий, балки сиёсий келажагига ҳам нуқта қўйиши мумкин. Шу сабабли, Вашингтон ҳозирда ҳарбий босим ва дипломатик таклифлар ўртасида мувозанат изламоқда.

Дипломатик ечим излаш

Трамп томонидан таклиф этилган 15 банддан иборат тинчлик режаси Эронга нисбатан маълум ён беришларни ҳам ўз ичига олиши мумкинлиги айтилмоқда. Бироқ Теҳроннинг ушбу таклифларга муносабати ҳозирча номаълум. Покистон воситачилигидаги ушбу жараён можарони тинч йўл билан ҳал қилиш учун сўнгги имконият бўлиши мумкин.

Агар Эрон талабларни рад этса, Трамп Пентагонга «яшил чироқ» ёқишга мажбур бўлади. Бу эса Эроннинг энергетика ва ядровий инфратузилмасига тўғридан-тўғри зарбалар берилишини англатади.

Бу орада Эрон агар АҚШ унинг энергетика объектларига зарбалар берса, улар Форс кўрфазидаги араб давлатларидаги энергетика ва сув объектларига ракета ва дрон ҳужуми уюштириш билан таҳдид қилди.