Xitoy AQSHni «dunyo sudyasi» kabi harakat qilishda aybladi

AQSH tomonidan Venesuela prezidenti Nikolas Maduroni hibsga olish Xitoyning xalqaro maydondagi diplomatik pozitsiyasi uchun jiddiy sinov sifatida baholanmoqda. Pekin ushbu harakatni davlat suvereniteti va xalqaro huquq tamoyillariga zid, deb baholab, Vashingtonni «dunyo sudyasi» sifatida harakat qilishda aybladi.

Xitoyning yuqori martabali diplomati, tashqi ishlar vaziri Van I Pekindagi uchrashuvda Venesueladagi so‘nggi voqealarga izoh berar ekan, hech bir davlat jahon politsiyasi yoki jahon sudyasi bo‘lish huquqiga ega emasligini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, barcha mamlakatlarning suvereniteti va xavfsizligi xalqaro huquq doirasida himoya qilinishi shart.

Maduroning ko‘zlari bog‘langan va qo‘llari kishanlangan holdagi suratlari tarqalganidan so‘ng, bu masala BMT Xavfsizlik Kengashi muhokamasiga chiqdi. Yig‘ilish Kolumbiya tashabbusi bilan o‘tkazilib, Xitoy va Rossiya tomonidan qo‘llab-quvvatlandi. BMT bosh kotibi Antoniu Guterrish ushbu qaror xavfli pretsedent yaratishi mumkinligidan ogohlantirdi.

Xitoy BMTda chiqish qilib, Xavfsizlik Kengashining doimiy a’zosi bo‘lgan AQSHning bunday harakatlarini keskin qoraladi. Pekin vakillari harbiy usullar muammolar yechimi emasligini, kuch ishlatish esa yangi inqirozlarga olib kelishini ta’kidladi.

Shu bilan birga, Maduro Nyu-York sudida giyohvand moddalar bilan bog‘liq ayblovlarni tan olmadi. Bu holat AQSH va uning raqiblari o‘rtasidagi geosiyosiy qarama-qarshilikni yanada kuchaytirdi. Ayniqsa, Venesuela Xitoyning «har qanday ob-havoda» strategik hamkorlaridan biri hisoblanishi vaziyatga alohida siyosiy tus bermoqda.

Tahlilchilar fikricha, Xitoy Venesuelaga katta iqtisodiy yoki harbiy yordam ko‘rsata olmasligi mumkin, ammo diplomatik va ritorik jihatdan hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Pekin BMT va rivojlanayotgan mamlakatlar bilan hamkorlikda AQSH harakatlariga qarshi umumiy pozitsiya shakllantirishga intilmoqda. Bu esa global diplomatik muvozanatga ta’sir ko‘rsatishi mumkin.