АҚШ элчиси: Трамп Гренландияни куч ишлатиб эгаллаш ғоясидан воз кечди

Америка Қўшма Штатларининг Даниядаги элчиси Кеннет Хоуэри АҚШ президенти Доналд Трамп Гренландияни куч ишлатиб эгаллаб олиш режасидан воз кечганини маълум қилди. Бу ҳақда дипломат Гренландия радиостанциясига берган интервюсида сўз очди.

Элчининг сўзларига кўра, Гренландиянинг келажагини унинг аҳолиси мустақил тарзда белгилаши керак.

«Президент энди куч ишлатишни кўриб чиқмаяпти... Гренландиянинг келажагини гренландияликларнинг ўзлари белгилашлари керак», – деди АҚШ элчиси.

Кеннет Хоуэри Гренландия масалалари бўйича ишчи гуруҳ АҚШнинг хавфсизлик борасидаги хавотирлари, шунингдек, Дания ва Гренландиянинг манфаатларини ҳисобга оладиган ечим топишига ишонч билдирди. Ушбу ечим гренландияликлар учун кенг иқтисодий имкониятларни тақдим этиши лозимлиги қайд этилди.

«Биз қанақа келажакни танлашингиздан қатъи назар, ҳар доим қўшни бўлиб қоламиз ва иттифоқчи ҳамда ҳамкор сифатида ёнингизда бўламиз”» – деб таъкидлади Хоуэри.

Аввалроқ АҚШ ва Дания вакиллари Гренландия оролида ҳарбий базалар очиш юзасидан музокараларнинг янги босқичи бошлангани тўғрисида хабар берилган эди.

Гренландиянинг геосиёсий ва стратегик аҳамияти

Гренландия ороли сўнгги йилларда йирик давлатларнинг геосиёсий манфаатлари тўқнашув нуқтасига айланди. Бунга оролнинг Арктика минтақасида жойлашгани ҳамда глобал иқлим ўзгариши натижасида музликларнинг эриши билан очилаётган янги транзит йўллари сабаб бўлмоқда. АҚШ учун Гренландия шимолий ярим шар хавфсизлигини таъминлашда асосий нуқта ҳисобланади. Оролда АҚШнинг стратегик аҳамиятга эга бўлган "Туле" (Thule) авиабазаси жойлашган бўлиб, у ракета ҳужумидан огоҳлантириш тизимлари ва космик кузатувлар учун муҳим ҳисобланади.

Гренландия улкан табиий бойликларга, жумладан, ноёб ер металлари, уран ва нефт захираларига эга. Жаҳон бозорида мазкур ресурсларга бўлган талабнинг ортиши оролнинг иқтисодий қийматини оширди. Гренландия Дания қироллиги таркибида автоном ҳудуд мақомига эга. Ташқи сиёсат ва хавфсизлик масалалари Копенгаген томонидан мувофиқлаштирилади. Шу сабабли, АҚШнинг орол билан боғлиқ ҳар қандай ташаббуслари Дания ҳукумати билан мураккаб дипломатик музокараларни талаб қилади.

Арктика минтақасида нафақат АҚШ, балки Хитой ва Россия ҳам ўз таъсирини кучайтиришга интилмоқда. Хитойнинг Гренландия инфратузилмасига сармоя киритишга бўлган уринишлари Вашингтоннинг хавотирини уйғотган ва АҚШнинг оролга нисбатан эътиборини янада кучайтирган.