Австралиялик болаларга ижтимоий тармоқ тақиқи қўйилганига бир ой бўлди. «Рақамли парҳез» натижа бердими?

Австралия ўн йилликдаги энг йирик ижтимоий тажрибаларлардан бирини бошлаб, 16 ёшга тўлмаган ўсмирлар учун ижтимоий тармоқлардан фойдаланишни қонунан чеклаганига бир ой тўлди. BBC ўтказган кузатувларга кўра, ушбу қарор айрим оилаларда ижобий натижа берган бўлса, бошқаларида мураккабликларни келтириб чиқарган.

14 ёшли Эми учун дастлабки кунлар осон кечмаган: у ҳар куни эрталаб одатдагидек қўлига телефонини олишга интилганини айтган. Бироқ тўрт кундан сўнг у кутилмаган енгилликни ҳис қилган. Эмига кўра, уни энг кўп чарчатган нарса Snapchat'даги «сериялар» (Snapstreaks) бўлган — бу ҳар куни дўстларига расм юбориб туриш мажбурияти эди. Ушбу рақамли босимдан қутулган қиз югуриш, китоб ўқиш ва тўқиш билан шуғуллана бошлаган, телефонга сарфлайдиган вақти эса икки баробарга камайган.

BBC'нинг ёзишича, барча ўсмирлар ҳам бу «рақамли парҳез»га мослаша олмаган. 13 ёшли Ахил ижтимоий тармоқлар ўрнини тақиққа тушмаган Roblox каби ўйин платформалари ва Discord билан тўлдирган. Унинг онаси ўғлида асабийлик кучайганини айтган. Психологлар бундай ҳолатни вақтинчалик «чекиниш синдроми» билан изоҳламоқда, чунки ижтимоий тармоқлар кўп ўсмирлар учун стрессни камайтириш воситаси бўлиб келган.

Шу билан бирга, айрим ёшлар тақиқни четлаб ўтиш йўлларини ҳам топган. 15 ёшли Лулу ёшини каттароқ кўрсатиб, янги аккаунтлар очганини яширмаган. Аммо у ҳам ижтимоий тармоқлардаги бекорчи вақт ўрнига китоб ўқишга кўпроқ эътибор қарата бошлаганини тан олган.

Қизиқ жиҳати, ахборотдан узоқлик баъзан руҳий ҳимоя вазифасини ҳам бажарган. Айрим ўсмирлар фожиали воқеаларга оид хабарлардан четда қолиб, руҳий тушкунликдан сақланган.

Танқидларга қарамасдан, Австралия ҳукумати тажриба самарали бўлишига ишонмоқда. Алоқа вазири Аника Уэллс таъкидлашича, мақсад — болаларга алгоритмлар таъсирисиз, реал ҳаётда шаклланиш учун қўшимча вақт беришдир.