«Dushmanlik tugaydi»: AQSH va Eron o‘rtasidagi tinchlik kelishuvi loyihasi ochiqlandi

Al Arabiya English juma 19-iyun kuni Vashington va Tehron o‘rtasida imzolanishi kutilgan 14 bandlik kelishuvning nusxasini ochiqladi. Bitim 14 bandan iborat:

1. Eron Islom Respublikasi va Qo‘shma Shtatlar, hozirgi urushdagi ittifoqchilari bilan birgalikda, ushbu Anglashuv Memorandumini imzolash bilan Livanni ham o‘z ichiga olgan barcha jabhalarda urushni darhol va doimiy ravishda tugatishni e’lon qiladilar va bundan buyon bir-biriga qarshi hech qanday dushmanlik harakatlarini boshlamasliklari va bir-biriga qarshi kuch ishlatish yoki tahdid qilishdan tiyilishga va’da beradilar. Yakuniy kelishuv ushbu moddaning va qolgan moddalarning qoidalarini tasdiqlaydi.

2. Eron Islom Respublikasi va Qo‘shma Shtatlar bir-birining suvereniteti va hududiy yaxlitligini hurmat qilishga va bir-birining ichki ishlariga aralashmaslikka va’da beradilar.

3. Eron Islom Respublikasi va Qo‘shma Shtatlar o‘zaro rozilik bilan uzaytirilishi mumkin bo‘lgan maksimal 60 kunlik muddat ichida muzokara olib borish va yakuniy kelishuvga erishishga va’da beradilar.

4. Ushbu Anglashuv Memorandumi imzolangandan so‘ng darhol Qo‘shma Shtatlar dengiz blokadasini bekor qiladi va Eron Islom Respublikasiga qarshi har qanday aralashuv yoki to‘siqlarning oldini oladi hamda maksimal 30 kun ichida to‘liq quvvatiga qadar yuk tashishni tiklaydi; kemalar yuk tashishi Eron Islom Respublikasi tomonidan urushdan oldingi yuk tashish hajmiga mutanosib bo‘ladi. Qo‘shma Shtatlar shuningdek, yakuniy kelishuvdan keyin 30 kun ichida o‘z kuchlarini atrofdagi hududlardan olib chiqish majburiyatini oladi.

5. Ushbu Anglashuv Memorandumini imzolagandan so‘ng, Eron Islom Respublikasi texnik to‘siqlarni olib tashlash va Eron tomonidan minalarni zararsizlantirish zaruratini hisobga olgan holda, savdo kemalarining Fors ko‘rfazidan Ummon dengiziga va aksincha 30 kun ichida urushdan oldingi hajmga qadar qayta tiklanishini ta’minlash uchun darhol choralar ko‘radi.

6. Qo‘shma Shtatlar mintaqaviy hamkorlari bilan birgalikda kamida 300 milliard dollar miqdorida moliyalashtirishni ta’minlash bilan birga, Eron Islom Respublikasini tiklash va iqtisodiy rivojlantirish bo‘yicha ikki tomon o‘rtasida kelishilgan keng qamrovli reja tuzishga majburdir. Ushbu rejani amalga oshirish mexanizmi, yakuniy kelishuvning bir qismi sifatida, 60 kun ichida shakllantiriladi.

7. Qo‘shma Shtatlar yakuniy kelishuvning bir qismi sifatida kelishib olinadigan jadvalga muvofiq, Eron Islom Respublikasi duch kelayotgan barcha turdagi sanksiyalarni, jumladan, Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashi va Xalqaro Atom Energiyasi Agentligi (MAGATE) Boshqaruvchilar Kengashi rezolyutsiyalarini va barcha bir tomonlama AQSH sanksiyalarini, ham asosiy, ham ikkilamchi sanksiyalarni tugatish majburiyatini oladi.

8. Eron Islom Respublikasi hech qachon yadroviy qurol ishlab chiqarmasligini yana bir bor ta’kidlaydi. Eron Islom Respublikasi va Qo‘shma Shtatlar boyitilgan materiallar taqdiri va Eronning yadroviy ehtiyojlarini o‘z ichiga olgan boshqa barcha o‘zaro kelishilgan yadroviy masalalar taqdiri yakuniy kelishuvda yetarlicha ko‘rib chiqilishiga kelishib oldilar; yakuniy kelishuv ushbu moddaning qoidalarini tasdiqlaydi.

9. Eron Islom Respublikasi va Qo‘shma Shtatlar yakuniy kelishuvga erishilgunga qadar ular status-kvoni saqlab qolishga kelishib oldilar: Eron o‘zining yadroviy dasturi bo‘yicha status-kvoni saqlab qoladi va Qo‘shma Shtatlar Eronga yangi sanksiyalar qo‘llamaydi yoki mintaqadagi kuchlarini kuchaytirmaydi.

10. Qo‘shma Shtatlar ushbu Anglashuv Memorandumi imzolangandan so‘ng darhol va sanksiyalar bekor qilinmaguncha, Qo‘shma Shtatlar G‘aznachilik Departamenti Eron xom nefti, neft-kimyo mahsulotlari va ularning hosilalari eksporti hamda bank, sug‘urta, transport va shunga o‘xshash barcha tegishli xizmatlar uchun imtiyozlar berishini o‘z zimmasiga oladi.

11. Qo‘shma Shtatlar yakuniy kelishuvga erishish bo‘yicha muzokaralar jarayonini hisobga olgan holda, Eron Islom Respublikasining muzlatilgan yoki cheklangan mablag‘lari va aktivlari ozod qilinishini va to‘liq foydalanishga topshirilishini o‘z zimmasiga oladi. Ushbu mablag‘lar, asosiy hisobda saqlansinmi yoki o‘tkazilsinmi, Eron Islom Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan har qanday yakuniy benefitsiar to‘lovi uchun ishlatiladi va foydalanish uchun to‘liq mavjud bo‘ladi. Qo‘shma Shtatlar shu asosda barcha zarur ruxsatnomalar va litsenziyalarni berishga majburdir.

12. Eron Islom Respublikasi va Qo‘shma Shtatlar Yakuniy kelishuvning muvaffaqiyatli amalga oshirilishini va kelajakda unga sodiqlikni nazorat qilish uchun amalga oshirish mexanizmi yaratilishiga kelishib oldilar.

13. Ushbu Anglashuv Memorandumi imzolangandan so‘ng va ushbu Anglashuv Memorandumining 4, 5, 10 va 11-moddalarini amalga oshirishni boshlash va ushbu bosqichlarni davom ettirish bo‘yicha kafolatlar olingandan so‘ng, Eron Islom Respublikasi va Qo‘shma Shtatlar faqat qolgan moddalarga nisbatan Yakuniy kelishuv bo‘yicha muzokaralar olib borishadi.

14. Yakuniy kelishuv BMT Xavfsizlik Kengashining majburiy rezolyutsiyasi orqali tasdiqlanadi.
AQSH va Eron o‘rtasidagi 14 bandli tinchlik kelishuvi loyihasi oshkor qilindi