Эрон атрофидаги геосиёсий кескинлик ва нефт нархлари: Рубинидан стагфляция прогнози

АҚШ президенти Доналд Трамп эҳтимол Эрон билан урушни янада кучайтириши мумкин, ва агар Эрондаги амалдаги ҳокимият назоратни сақлаб қолса, бу АҚШ учун «1970-йиллардагидек стагфляция»га олиб келиши мумкин, деди иқтисодчи Ноуриэл Рубини «CNBC»га берган интервюсида. У, жумладан, 2008-йилги жаҳон молиявий инқирозини олдиндан башорат қилгани билан танилган.

«Трамп урушни тугатиш йўлларини изламаяпти»

Рубини фикрича, Трамп Эрондаги урушни тезроқ тугатиш йўлларини изламаяпти. Шу билан бирга, бозорлар ҳозиргача, эҳтимол, можаронинг юмшаши бўйича умидларни нархларга киритиб бўлган, дея қайд этади «CNBC».

«Агар ўйлаб қарасак, иқтисодиётга зарар аллақачон етказилди. Агар Эрон учун фойдали шартларда сулҳ тузилса, у (Трамп) мағлуб бўлгандай кўринади, унинг позицияси заифлашади ва сайловда ютқазиши мумкин. Парадоксал равишда, у эскалацияни танлайди», – дейди Рубини.

Унинг тахминига кўра, АҚШ президенти ҳарбий-денгиз кучларига Харг оролини назоратга олишни топшириши мумкин ва Исроил билан бирга Эрон раҳбарияти ҳамда ҳарбий инфратузилмасига зарбаларни давом эттиради. Агар АҚШ Эрон ҳукуматини заифлаштира олмаса, бу глобал нефт инқирозига олиб келиши мумкин, деб ҳисоблайди иқтисодчи.

Эҳтимолий сценарийлар

Қулай сценарийда, Рубини таъкидлашича, уруш бироз чўзилади, аммо охир-оқибат Эрондаги режим қулаши мумкин. Бу ҳолда қисқа муддатда нефт нархлари янада ошиши мумкин, аммо узоқ муддатда режим алмашуви геосиёсий барқарорлик нуқтаи назаридан яхшироқ вазиятга олиб келади.

Бироқ бошқа сценарий ҳам бор: агар можаро тугаганидан кейин Эрон Ҳўрмуз бўғозини блоклашда давом этса ёки Форс кўрфази давлатларининг нефт инфратузилмасига ҳужум қилса, дунё 1970-йиллардаги каби стагфляцияга дуч келиши мумкин.

1970-йилларда жаҳон бир неча кучли нефт шокларини бошдан кечирган: нефт нархлари кескин ошган, бу эса ёқилғи, транспорт, ишлаб чиқариш ва товарлар нархининг кўтарилишига олиб келган. Шу билан бирга иқтисодий ўсиш секинлашган, инфляция эса марказий банклар ставкаларни оширганига қарамай юқори бўлиб қолган.

Базавий сценарийда Рубини стагфляция ёки рецессия эмас, балки иқтисодий ўсишнинг секинлашишини кутмоқда. Бироқ унинг таъкидлашича, инвесторлар Трампнинг ниятларини етарлича жиддий баҳоламаяпти:

«Савол шундаки, бозор уруш чўзилиши ва 1970-йиллардагидек шок хавфини, кейин эса глобал стагфляция оқибатларини ҳисобга олганми. Бу менинг асосий сценарийим эмас, лекин эҳтимол, ҳали тўлиқ нархларга киритилмаган хавфдир».