Эрон Ҳўрмуз бўғозини очди, Трамп эса блокадани давом эттирмоқчи

Теҳрон АҚШ ва Исроилнинг Эрон билан уруши бошланганидан бери деярли тўлиқ блокланган Ҳўрмуз бўғозини очди. АҚШ президенти Эрон ҳукуматига миннатдорлик ҳам билдирди. Бироқ Доналд Трамп Вашингтон ва Теҳрон ўртасида тинчлик битими тузилгунга қадар АҚШ ҳарбий-денгиз блокадаси Эронга нисбатан тўлиқ ҳажмда амал қилишини айтди.

«Ливандаги ўт очишни тўхтатиш келишувига мувофиқ, барча тижорат кемалари учун Ҳурмуз бўғози орқали ўтиш ўт очишни тўхтатишнинг қолган даври учун тўлиқ очиқ деб эълон қилинади», — деб ёзди «Х» ижтимоий тармоғида Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Арагчи.

Унинг сўзларига кўра, кемалар «Эрон Ислом Республикаси Портлар ва денгиз транспорти ташкилоти томонидан эълон қилинган келишилган йўналиш бўйича» ҳаракатланиши мумкин.

Эрон ва АҚШ ўртасидаги икки ҳафталик сулҳ 22 апрел куни тугайди. Янги музокаралар кутилмоқда.

«Эронлик юқори мартабали ҳарбий мулозимнинг маълум қилишича, тижорат кемалари Ҳўрмуз бўғозидан белгиланган йўналиш бўйича ва Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси ҳарбий-денгиз флоти рухсати билан ўтиши мумкин», - деб хабар бермоқда давлат телевиденияси.

«Эрон ҳозигина Эрон бўғози [Ҳўрмуз бўғози] тўлиқ очиқлигини ва ўтишга тайёрлигини эълон қилди. Раҳмат!» — деб ёзди АҚШ президенти «Truth Social» ижтимоий тармоғида.

Эрон уруш бошланганидан бери Ҳўрмуз бўғозини амалда блоклаб қўйган эди. Бу асосий коридор бўлиб, у орқали дунё нефт экспортининг 20 фоизи ўтади.

Ўт очишни тўхтатиш режими кучга кирганидан кейин Теҳрон Ливанда ҳам сулҳ бўлишини талаб қилиб, бўғозни очишини эълон қилмаган эди, бу вақтда Исроил «Ҳизбуллоҳ»га зарбалар беришда давом этаётганди.

АҚШ ўз навбатида Эрон портларидан чиқаётган кемаларга тааллуқли ўз блокадасини эълон қилди. Америка ҳарбийлари бирорта ҳам кема блокада режимини буза олмаганини таъкидлади, аммо мониторинг ташкилотлари айрим танкерлар бўғоздан ўтишга муваффақ бўлганини хабар қилди.

Келишув

Жума куни ярим тунда Трамп аввалроқ эълон қилган Ливандаги ўт очишни тўхтатиш келишуви кучга кирди. Конфликт пайтида уйларини тарк этишга мажбур бўлган ливанликлар, Ливан армиясининг эҳтиёт бўлиш чақириқларига қарамай, мамлакат жанубига оқиб кела бошлади. Исроил эса исроиллик ҳарбийлар Ливан жанубидаги позицияларида қолишини билдирди.

«Эрон ташқи ишлар вазири Ливандаги келишувга мувофиқ барча тижорат кемалари учун Ҳурмуз бўғози очиқлигини айтганидан кейин, жума куни акция ва облигациялар нархи кўтарилди, нефт ва доллар нархи эса кескин тушиб кетди», -деб ёзади «Reuters».

Нефт нархи бу хабардан сўнг дарҳол қарийб 10 фоизга арзонлашди, қисқа муддатли давлат облигацияларининг даромадлилиги эса кескин пасайди.

Бўғозни очиш талаби 11-12 апрел кунлари Покистон пойтахтидаги АҚШ ва Эрон музокараларида асосий масалалардан бири бўлган эди. Иккинчи босқич 19 апрел куни яна Исломободда ўтиши кутилмоқда. Трамп кеча журналистлар билан суҳбатда бундай имкониятни истисно қилмаган эди.

АҚШ томонидан Эроннинг ҳарбий блокадаси, унда 10 мингдан ортиқ ҳарбий хизматчи иштирок этмоқда, ўз кучида қолади, деб хабар берди Reuters агентлигига Америкадаги манба. Трамп ҳам бўғознинг Америка блокадаси сақланиб қолишини айтди.

«Ҳурмуз бўғози тўлиқ очиқ ва бизнес ҳамда тўсиқсиз ўтиш учун тайёр, бироқ ҳарбий-денгиз блокадаси Эрон билан келишувимиз 100 фоиз якунланмагунча фақат Эронга нисбатан тўлиқ ҳажмда амал қилади», — деб ёзди АҚШ президенти «Truth Social»да.

Трампнинг сўзларига кўра, «бу жараён жуда тез ўтиши керак», чунки тинчлик битимининг кўплаб бандлари «аллақачон келишиб бўлинган».

Исломободдаги музокараларда Теҳроннинг ядровий дастури ва Ҳурмуз бўғози энг асосий келишилмаган жиҳатлар эди. Кеча Трамп Эрон уранни бойитишни 20 йилга тўхтатишга рози бўлганини даъво қилганди. Теҳрон бу баёнотни тасдиқламади.