Ethereum дастурчилари 2026 йил учун мўлжалланган режаларни тақдим этишди. Асосий мақсадлар

“Эфир” блокчейнини ишлаб чиқиш ва ишга туширишга масъул бўлган Ethereum Foundation (EF) ташкилоти тармоқнинг 2026 йилгача бўлган янги ривожланиш йўл харитасини тақдим этди. 2025 йилдаги иккита йирик янгиланишдан сўнг жамоа фойдаланувчилар ҳажмини кенгайтириш, тажрибасини такомиллаштириш ва блокчейнни ҳимоялашга асосий эътиборни қаратмоқда.

Тармоқнинг навбатдаги йирик янгиланиши 2026 йилнинг биринчи ярмига режалаштирилган Гламстердам бўлади. Унинг ортидан йилнинг иккинчи ярмида Ҳегота янгиланиши кутилмоқда. Дастурчиларнинг мақсадлари анча самарали ва тезкор транзаксияларни, иккинчи даражали тармоқларни (Лаер 2 ёки L2) янада кенгайтиришни, блокчейннинг цензура таъсирига чидамлилигини оширишни, функционаллиги юқори бўлган янги турдаги манзилларни ва квант компьютерларидан ҳимояланиш устида ишлашни ўз ичига олади.

EF ўз хабарида дастурчилар Ethereum’ни такомиллаштириш бўйича учта асосий йўналишни ажратиб кўрсатди:

Масштаблаштириш. Бу йўналиш блокчейннинг ўзи ва иккинчи даражали (Л2) тармоқларнинг қувватини ошириш борасидаги ишларни бирлаштиради. Вазифалар қаторига газ лимитини 100 миллион ва ундан юқорига кўтариш, ePBS механизми орқали транзаксияларни тезлаштириш, самарадорликни ошириш учун нолинчи даражали билим исботи (zero-knowledge проофс, ЗК-проофс ёки ЗК) технологиясини ривожлантириш ҳамда маълумотларни сақлашни оптималлаштиришга шароит яратиш киради.

Фойдаланувчи тажрибасини яхшилаш. Бу йўналишнинг мақсадлари “ақлли” ҳамёнларни жорий этиш ва турли Л2-тармоқлар ўртасидаги ўзаро алоқани яхшилашдан иборат. Шунингдек, ҳамёнларнинг квант компьютерлари томонидан бузиб кирилишига бардошли бўлиши учун постквант хавфсизликка тайёргарлик кўриш ҳам шу йўналишга киради.

Ethereum’ни мустаҳкамлаш. Бу – “эфир”даги барча янгиланишлар блокчейннинг асосий хусусиятларини йўқотишига йўл қўймасликни назорат қилиш учун мўлжалланган янги йўналишдир. Асосий хусусиятлар сифатида хавфсизлик (жумладан, квант ҳужумларидан ҳимоя), цензурага чидамлилик ва тармоқнинг ишончлилиги (ишга туширишдан олдин янгиланишларни синовдан ўтказиш) алоҳида қайд этилган.

Ўтган йилги ютуқлар ҳам алоҳида таъкидланди.

“2025 йил Этҳереум протоколи учун энг самарали йиллардан бири бўлди. Биз тармоқнинг иккита йирик янгиланишини чиқардик ва ўз олдимизга қўйган барча йўналишларда сезиларли ютуқларга эришдик”, — дейилади EF блогида.

Жамғарма 2025 йилда тармоқ бошидан кечирган иккита йирик янгиланишни — май ойидаги Pectra ва декабрь ойидаги Fusaka’ни алоҳида кўрсатиб ўтди. Биринчи янгиланиш натижасида масштабланувчанликни ошириш, транзаксия комиссияларини камайтириш, тугун операторлари учун стейкинг мукофотларини яхшилаш, шунингдек, якуний фойдаланувчилар учун тармоқдан фойдаланишни соддалаштириш механизмлари жорий қилинди. Фусака эса тармоққа, жумладан, транзаксияларни қайта ишлаш тезлигини ошириш ва уларнинг нархини пасайтириш имконини берди.

Pectra оддий фойдаланувчи учун сезиларли таъсир кўрсатмаган бўлса-да, Фусака катта ўзгаришларга олиб келди. Масалан, транзаксиялар нархи тахминан олти бараварга, яъни 0,15 долларгача пасайди, кунлик фаол манзиллар сони эса 8 февраль куни рекорд даражага — 1,65 миллионга етди.

Бундан ташқари, 2026 йил бошида Ethereum дастурчилари сунъий интеллект (SI) соҳасида ҳам сезиларли фаоллик кўрсатди. Февраль ойи бошида Ethereum ҳаммуассиси Виталик Бутерин блокчейн технологиялари, криптография ва сунъий интеллект (СИ) синергиясига доир янги қарашини эълон қилди. У ўз мурожаатида Ethereum учун асосий ривожланиш йўналишларини белгилаб берди.

Бундан бир неча ҳафта аввал дастурчилар жамоаси янги ERC-8004 стандартини ишга туширишини эълон қилган эди. Унинг мақсади сунъий интеллектга (СИ) асосланган иловалар билан блокчейннинг ўзаро ҳамкорлиги учун воситалар яратишдан иборат.

EF Ethereum’га асосланган L2 тармоқларини кенгайтириш режаларини эълон қилганига қарамай, йил бошида Бутерин бозорнинг ушбу сегментини кескин танқид қилиб, аввалги концепцияни “маъносиз” деб атади. У, шунингдек, махфийлик технологиялари (2026 йилнинг асосий трендларидан бирига айланган) ҳақида ҳам кескин фикр билдириб, дастурчилар оммавий фойдаланиш эвазига махфийлик ва марказсизлаштиришни таъминлашда “энди муросага бормаслигини” таъкидлади.

Хатолар устида ишлаш

Албатта, ЭФнинг “эфир” фаолиятидаги ошган фаоллигини, шунингдек, бошқарув таркибининг қайта тузилганини бевосита нарх динамикаси билан боғлаб бўлмайди. Лекин 2025 йилда Ethereum нархи ўзининг тарихий максимумини янгилади — август ойида унинг курси 4957 долларга етди. Апрелдаги минимумдан энг юқори чўққигача бўлган ўсиш қарийб 260 фоизни ташкил этди. Олдинги рекорд 2021 йил ноябридан бери 4869 доллар даражасида сақланиб келаётган эди. 2026 йил 19 февралга келиб эса нарх тахминан 60 фоизга тушиб, 1970 долларни ташкил қилди. Ҳозирда эса нарх 1900 доллардан ҳам пастга тушиб кетган.

“Эфир” ҳамжамияти вакиллари даъво қилганидек, жамғарманинг “ҳаракатсизлиги” Ethereum (ETH) тангаси нархининг узоқ муддатли салбий динамикасига тўғри келди. 2025 йил бошида ЭТҲнинг биткоинга нисбатан қиймати сўнгги беш йилдаги энг пастки нуқтага – 0,018 дан пастга тушди ва 2021 йил декабрдаги маҳаллий чўққи (0,088 дан юқори) билан солиштирганда биткоин нархига нисбатан 80 фоиздан ортиқ қадрини йўқотди.

ЭФ лойиҳани ишлаб чиқишда иштирок этувчи ягона орган бўлмаса-да, жамғарма кўпинча келажакдаги янгиланишлар учун йўналиш белгилаб беради. Ташкилот, шунингдек, капиталлашуви бўйича иккинчи ўриндаги криптовалютани ривожлантиришга қаратилган кўплаб ишланма ва ташаббусларга ҳомийлик қилади.