Hindiston Moskvadan yuz o‘girmoqda: Rossiya omborlarida neftga joy qolmayapti

Rossiya hududidagi neft omborlarining sig‘imi to‘lib bormaqda, chunki neft kompaniyalarining Hindistonga sotuv borasidagi qiyinchiliklari ortib boryapti. Bu haqda «Reuters» agentligi Kpler va Rystad Energy tahlilchilari ma’lumotlariga tayanib, xabar berdi.

Hindistonga eksportning keskin kamayishi

Urals navli neftning dengiz orqali yetkazib beriladigan turkumlari bo‘yicha eng yirik xaridorga aylangan Hindiston, yanvar oyida importni uchdan bir qismga kamaytirdi — o‘tgan yilgi o‘rtacha kunlik 1,7 million barreldan 1,1 million barrelgacha.

Natijada, Rossiya portlaridan tankerlarda olib chiqilgan taxminan 150 million barrel neft dengizda «qotib qoldi», Rossiya neftining umumiy eksporti esa pasaya boshladi: fevral oyida u yanvardagi kunlik 3,4 million barrelga nisbatan taxminan 2,8 million barrelni tashkil etmoqda.

Omborlarning to‘lib-toshishi

Yer ustidagi omborlar sig‘imi Rossiyaga atigi 32 million barrel atrofida neft saqlash imkonini beradi — bu esa hozirgi qazib olish hajmining atigi 3-4 kunlik miqdori, xolos. Shu bilan birga, ushbu hajmning yarmiga yaqini allaqachon band qilingan, deb hisobladi Kpler sun’iy yo‘ldosh tasvirlari asosida.

Neftni saqlash imkoniyati yo‘qligi neftchilarni qazib olishni kamaytirishga majbur qiladi — Rystad Energy prognoziga ko‘ra, mart-aprel oylariga kelib kunlik ko‘rsatkich taxminan 300 ming barrelga kamayadi. Sotilmay qolgan neft muammosini qisman «Transneft»ning keng qamrovli quvurlar tarmog‘i hal qilishi mumkin — Kpler baholashicha, u jami 100 million barrelga yaqin neftni sig‘dira oladi. Biroq, bu hajm ham qazib olish miqyosi bilan solishtirganda unchalik katta emas — taxminan 11 kunlik ishlab chiqarishga teng.

OPEK+ kvotalari va real ishlab chiqarish o‘rtasidagi tafovut

Neft sotishdagi qiyinchiliklar tufayli Rossiya neftchilari allaqachon qazib olishni kamaytirmoqda — dekabr oyida kuniga 100 ming barrelga va yanvarda yana 26 mingga, deb xabar berdi Bloomberg agentligiga maxfiy davlat statistikasidan xabardor manbalar.

Rossiya Federatsiyasida qazib olishning pasayishi, OPEK+ kelishuvi uni yana oshirishga ruxsat berayotgan bo‘lsa-da qayd etilmoqda: hozirda Rossiya kvotasi kuniga 9,57 million barrelni tashkil etadi, vaholanki cheklovlar amal qilgan yozda bu ko‘rsatkich 8,97 million edi. Ammo amalda neft sanoati kuniga 9,28 million barrel ishlab chiqarmoqda — ya’ni kvotadan 300 mingga kam.

Iqtisodiy zarba

2025 yil yakunlariga ko‘ra, Rossiyada neft qazib olish 15 yillik minimal darajaga — 512 million tonnagacha tushib ketdi. Neft kompaniyalari esa, Gazprombank hisob-kitoblariga ko‘ra, eksportdagi qiyinchiliklar va bir barrel uchun deyarli 30 dollarga yetadigan ulkan chegirmalar taklif qilish zarurati tufayli taxminan 33 milliard dollar valuta tushumidan mahrum bo‘ldi.

Rossiyaning asosiy eksport markasi bo‘lgan Urals navining o‘rtacha narxi bir barrel uchun 40 dollargacha tushdi, vaholanki budjetga 59 dollar etib belgilangan, uni muvozanatlash uchun esa Alfa-bank bahosiga ko‘ra yanada yuqoriroq narx — bir bochka uchun 93 dollar kerak. Budjetning neft-gaz daromadlari 2026 yil boshida pandemiya davridan beri eng past ko‘rsatkichlarni yangiladi: yanvar oyida bu 393 milliard rublni tashkil etdi — bu o‘tgan yilning shu oyidagidan ikki baravar kam demakdir.

Kompaniyalar darajasida asosiy zarba narx bosimining kuchayishi va logistika chegirmalarining o‘sishi orqali «Rosneft» va «Lukoyl»ga to‘g‘ri keladi, deb ta’kidlaydi Freedom Finance tahlilchisi Vladimir Chernov: «Eksport tushumi qisqarmoqda, ayniqsa tannarxi yuqori bo‘lgan loyihalarda. Urals narxi bunday bo‘lganda, investitsiyalar va dividendlar uchun imkoniyat cheklanganligicha qoladi».