Ички валюта бозори: экспорт камайиб, кредитлар ўсди
Марказий банк маълумотларига кўра, ички валюта бозорида ишлаб чиқариш учун валюта харидлари улуши қисқарган, кредит тўловлари ва истеъмол товарлари бўйича харажатлар эса ошган.
2026 йил январь ойи якунига кўра, ички валюта бозорида ҳам талаб, ҳам таклиф таркибида сезиларли ўзгаришлар кузатилди. Ишлаб чиқариш учун валюта харидлари улуши қисқарган бўлса, кредит тўловлари ва истеъмол товарлари бўйича харажатлар ошган. Шу билан бирга, валюта сотишда экспортнинг улуши кескин пасайган.
Ишлаб чиқариш улуши камайди
2025 йил январь ойида валюта харидларининг 52,7 фоизи ишлаб чиқариш учун асбоб-ускуналар, товар ва хизматларга тўғри келган эди. 2026 йил январь ойида бу кўрсаткич 49,1 фоизга тушди. Яъни ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун валюта харидлари улуши 3,6 фоиз пунктга қисқарган.
Хорижий валютадаги кредитларни сўндириш учун харид қилинган валюта улуши 24,0 фоиздан 25,3 фоизга ошган. Бу ташқи қарз мажбуриятлари бўйича тўловлар салмоғи ортиб бораётганини кўрсатади.
Дори маҳсулотлари ва халқ истеъмоли товарлари учун валюта харидлари 19,7 фоиздан 21,3 фоизга кўтарилган. Бу импорт қилинадиган истеъмол маҳсулотларига талаб юқори сақланаётганини англатади.
“Бошқалар” тоифаси 3,2 фоиздан 3,9 фоизга ошган. Хорижий инвесторлар репатриацияси эса ҳар икки йилда ҳам 0,4 фоиз даражасида ўзгаришсиз қолган.
Қисқача айтганда, 2026 йил январ ойида ишлаб чиқариш улуши бироз қисқарган, кредит тўловлари ва истеъмол товарлари бўйича валюта харидлари эса ошган. Бу ички валюта бозорида талаб таркибида маълум даражада қайта тақсимланиш юз бераётганини кўрсатади.
Валюта сотишда экспорт улуши кескин камайди
Валюта сотиш манбаларида энг катта ўзгариш экспортда қайд этилди. 2025 йил январь ойида сотилган валютанинг 50,4 фоизи экспорт тушуми ҳиссасига тўғри келган бўлса, 2026 йил январь ойида бу кўрсаткич 39,6 фоизга тушган. Яъни экспорт улуши 10,8 фоиз пунктга камайган.
Шу билан бирга, валютадаги кредитларнинг сотилиши улуши сезиларли ошган. 2025 йилда 27,5 фоизни ташкил этган ушбу кўрсаткич 2026 йил январь ойида 34,5 фоизга етган. Бу кредит маблағлари орқали валюта таклифи ортиб бораётганини кўрсатади.
Бошқа манбалар ҳиссаси ҳам 19,1 фоиздан 22,6 фоизга кўтарилган. Фойдаланилмаган чет эл валютасини қайта сотиш улуши эса 3,0 фоиздан 3,3 фоизга ўсган.
Умуман олганда, 2026 йил январь ойида валюта сотиш таркибида экспорт улуши қисқарган, кредитлар ва бошқа манбалар ҳиссаси эса ошган. Бу валюта таклифи манбалари таркибида қайта тақсимланиш юз бераётганини кўрсатади.
