Жаҳон озиқ-овқат бозорида қайси давлатлар устунлик қилмоқда?
Жаҳон савдо ташкилоти маълумотларига таянган ҳолда тайёрланган таҳлилларга кўра, дунёдаги энг йирик 30 та аграр экспортчи давлат глобал озиқ-овқат экспортининг 80 фоиздан ортиқ қисмини таъминламоқда.
© sun'iy intelektГлобал қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари экспорти ҳажми ҳозирда тахминан 1,5 триллион долларга тенг. «Visual Capitalist» тайёрлаган инфографикага кўра, оз сонли давлатлар жаҳон озиқ-овқат таъминоти ва нарх шаклланишига ҳал қилувчи таъсир ўтказмоқда. Айниқса, логистика харажатлари ошиши, ўғитлар нархи қимматлашиши ва геосиёсий кескинликлар фонида аграр савдо мамлакатлар иқтисодий хавфсизлигининг муҳим қисмига айланди.
Маълумотларга кўра, энг йирик ўнта экспортчи давлат жаҳон аграр экспортининг қарийб ярмини назорат қилади. Бу мамлакатлар халқаро бозорда дон, гўшт, ёғли экинлар ва қайта ишланган озиқ-овқат маҳсулотларининг асосий етказиб берувчилари ҳисобланади.
Жаҳон озиқ-овқат савдосининг асосий маркази
Жаҳон озиқ-овқат савдосида Америка қитъаси етакчиликни сақлаб қолмоқда. АҚШ, Бразилия, Канада ва Мексика биргаликда глобал аграр экспортнинг қарийб 30 фоизини таъминлайди. Ушбу давлатлар йирик ишлаб чиқариш қувватлари ва экспорт инфратузилмаси орқали халқаро бозорда устунлик қилмоқда.
Хитой эса дунёдаги энг йирик қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларидан бири бўлишига қарамасдан, экспорт ҳажми бўйича АҚШ ва Бразилиядан анча ортда қолмоқда. Мутахассислар бу ҳолатни мамлакатда ишлаб чиқарилган маҳсулотларнинг асосий қисми ички бозорда истеъмол қилиниши билан изоҳламоқда.
Осиё-Тинч океани минтақасининг устунлиги
Осиё-Тинч океани минтақасида Австралия ва Индонезия алоҳида ажралиб турибди. Австралия мол гўшти, буғдой ва арпа экспорти бўйича муҳим ўринни сақлаб келмоқда. Индонезия эса жаҳоннинг энг йирик палма ёғи экспортчиларидан бири ҳисобланади.
Европа давлатлари эса юқори технологиялар ва самарали логистика ҳисобига рақобатбардошлигини сақлаб қолмоқда. Хусусан, Нидерландия кичик ҳудудига қарамасдан, юқори технологияли қишлоқ хўжалиги ва иссиқхона мажмуалари орқали дунёда озиқ-овқат экспорти бўйича 11-ўринни эгаллаган. Франция ва Германия эса дон, сут маҳсулотлари, ичимликлар ва қайта ишланган озиқ-овқат экспорти орқали жаҳон бозорида муҳим ўринни сақлаб келмоқда.
