Jenevada AQSH-Eron muzokaralarining ikkinchi bosqichi o‘tmoqda
Shveysariyada Eron va AQSH muzokaralari Ummon vositachiligida o‘tmoqda. Maskatdagi vositachilar orqali tomonlar «xat almashish» bilan maslahatlashuvlarni boshladi. Eron delegatsiyasiga tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi rahbarlik qilmoqda. AQSH tomonidan Stiven Uitkoff qatnashmoqda.
Jenevada Tehron yadro dasturi bo‘yicha Eron va AQSHning bilvosita muzokaralarining ikkinchi bosqichi Ummon vositachiligida o‘tmoqda. Bu haqda bugun, 17-fevral kuni IRNA agentligi xabar berdi.
Muzokaralar Maskatdagi vositachilar orqali tomonlar «xat almashishi» bilan boshlandi.
Eron delegatsiyasiga tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi rahbarlik qilmoqda. Shuningdek, siyosiy masalalar bo‘yicha vazir o‘rinbosari Majid Taxt-Ravanchi, huquqiy va xalqaro masalalar bo‘yicha vazir o‘rinbosari Kozim Garibabadi, iqtisodiy diplomatiya bo‘yicha vazir o‘rinbosari Hamid Ganbari va texnik, huquqiy va iqtisodiy masalalar bo‘yicha ekspertlar kirgan.
AQSH delegatsiyasida prezident Donald Trampning maxsus vakili Stiven Uitkoff va davlat rahbarining kuyovi Jared Kushner ishtirok etmoqda.
Muzokaralarga MAGATE ham qo‘shildi. Eron TIV vakili Esmail Baqoining so‘zlariga ko‘ra, Jenevadagi muzokaralarda Rafael Grossining ishtirokining katta ahamiyati bor.
Muzokaralarni qayta boshlash
Vashington va Tehron 6-fevraldan bilvosita muzokaralarni qayta boshlagan. Donald Tramp yadro dasturi bo‘yicha kelishuvga erishilmasa, harbiy aralashuv bilan tahdid qilgan.
Eron hukumati yadro dasturini cheklashga tayyor, ammo shiddatli iqtisodiy sanksiyalarni bekor qilishni talab qilmoqda. Raketa dasturi yoki mintaqadagi qurolli guruhlarga qo‘llab-quvvatlash masalalari muzokaralardan oldin chiqarilgan.
Tomonlarning pozitsiyalari
Tomonlarning pozitsiyalari hali ham ancha farqli. Vashington muzokara kun tartibiga Eronning raketalar dasturi va «Hizbulloh» va HAMAS kabi guruhlarga qo‘llab-quvvatlashni kiritishga urinmoqda.
Donald Tramp muzokaralar natija bermasa, harbiy zarba bilan tahdid qilgan va qo‘shimcha harbiy kemalarni mintaqaga yo‘naltirgan. Eron esa javoban chora ko‘rishini va Fors ko‘rfazidagi AQSH bazasi bo‘lgan arab davlatlari hujumga qurbon bo‘lishi mumkinligini ma’lum qilgan.
Muzokaralar tarixiga qisqacha nazar
2025 yil iyun oyida Isroil AQSH qo‘llab-quvvatlashida Eronning yadro obyektlariga zarba bergan. 12 kunlik intensiv hujumlardan so‘ng tinchlik o‘rnatilgan. Eron ma’lumotlariga ko‘ra, Fordo obyektlari jiddiy zararlangan va uran boyitish to‘xtatilgan.
Donald Tramp shu paytda Eronning yadro dasturi «to‘liq va mutlaqo yo‘q qilingan» deb bildirgan.
AQSH va boshqa davlatlar Eronni fuqarolik dasturi orqali yadro quroli yaratishga harakat qilayotganlikda ayblaydi, ammo Tehron buni inkor qiladi. 2018 yilda, Donald Trampning birinchi prezidentlik davrida, Vashington 2015 yilgi yadro kelishuvidan bir tomonlama chiqib, sanksiyalarni tiklagan. Shuningdek, Eron cheklovlarni bajarmaslikka qaror qilib, uran boyitishni tezlatgan.
