Оқ уй Ҳўрмуз ёпилишини «қизил чизиқ» деб белгилади, Эрон эса бўғозни яна ёпди

АҚШ президенти Доналд Трамп маъмурияти Теҳрон билан музокаралар олиб боришнинг асосий шартини эълон қилди. Оқ уй матбуот котиби Кэролайн Ливиттнинг «CNN» телеканалига маълум қилишича, Ҳўрмуз бўғози орқали кемаларнинг эркин ҳаракатланиши Вашингтон учун музокаралардаги ягона «қизил чизиқ» ҳисобланади.

«Модомики Ҳўрмуз бўғози ҳеч қандай чекловлар ва кечикишларсиз очиқ қолар экан, бу ўта нозик ва мураккаб музокаралар кейинги икки ҳафта давомида ёпиқ эшиклар ортида давом этади», — дея таъкидлади Ливитт.

Оқ уй вакилининг сўзларига кўра, Эрон томони сув йўли тўсиб қўйилгани ҳақидаги хабарларга қарамай, бўғоз орқали ҳаракатланишга рухсат берганини тасдиқлаган. АҚШ кузатувчилари ҳам сўнгги соатларда бўғозда кемалар қатнови сезиларли даражада ортганини қайд этишган.

Шунга қарамай, Вашингтон Эроннинг сув йўлидаги ҳар қандай тўсиқларини «мутлақо қабул қилиб бўлмайдиган» ҳолат сифатида баҳоламоқда. Агар Теҳрон келишувни бузса, АҚШ дипломатик мулоқотни дарҳол тўхтатади.

Бож ундиришга ҳам тақиқ

Ливитт хонимнинг алоҳида урғу беришича, Эроннинг бўғоздан ўтаётган кемалардан ҳар қандай турдаги тўлов ёки бож ундириши АҚШ томонидан «чеклов» сифатида қабул қилинади.

Аввалроқ Теҳрон ҳар бир танкердан 2 миллион доллар миқдорида йиғим олишни режалаштираётганини билдирган эди. Оқ уй бундай шартни эркин кема қатновига таҳдид деб ҳисобламоқда ва унга қатъиян қарши чиқмоқда.

Музокаралар столидаги ушбу кескин талаблар икки давлат ўртасидаги ишончсизлик ҳамон юқори эканини кўрсатмоқда. АҚШ Эронни глобал савдо йўлларидан иқтисодий қурол сифатида фойдаланишдан маҳрум қилмоқчи.

Эрон яна Ҳўрмуз бўғозини ёпди

Бу орада Эрон Ислом республикаси Ҳўрмуз бўғози орқали кемалар ҳаракатини яна тақиқлади. «Fars» агентлиги хабарига кўра, бунга Исроил томонидан тузилган сулҳ шартларининг бузилиши сабаб бўлган.

Теҳроннинг кескин норозилигига Исроил армиясининг Ливандаги «Ҳизбуллоҳ» марказларига берган зарбалари туртки бўлди. Ливан Соғлиқни сақлаш вазирлиги мазкур ҳужумлар оқибатида юзлаб инсонлар ҳалок бўлганини ва яраланганини маълум қилди.

Эрон парламенти вакили Иброҳим Ризоий Исроилнинг бу ҳаракатларига жавобан бўғоздаги қатновни зудлик билан тўхтатиш кераклигини айтди. У Исроил тажовузини тўхтатиш учун «кучли ва қатъий» зарба бериш зарурлигини таъкидлади.

Ризоийнинг сўзларига кўра, ҳозирда фақат иккита йўл бор: барча фронтларда ўт очишни тўлиқ тўхтатиш ёки урушни охиригача давом эттириш.

АҚШ ва Эрон ўртасида 8 апрел тонгида эришилган икки ҳафталик сулҳ бор-йўғи бир неча соат яшади. Сулҳ эълон қилинганидан сўнг бўғоздан бор-йўғи иккита танкер ўтишга улгурган. Аксарият кема эгалари вазият барқарорлашмагунча таваккал қилишни истамаган ва ҳаракатни давом эттирмаган.

«Kpler» маълумотларига кўра, ҳозирда Форс кўрфазида 426 та нефт танкери, 34 та суюлтирилган газ ва 19 та табиий газ ташувчи кемалар, шунингдек, юзлаб юк кемалари қамалда қолмоқда.