Qatar suyultirilgan gaz ishlab chiqarishni to‘xtatdi
Dunyodagi eng yirik eksportchilardan biri bo‘lgan Qatar tabiiy gazni suyultirish jarayonini to‘liq to‘xtatdi: normal ishlab chiqarish va eksport darajasiga qaytish uchun kamida bir oy vaqt talab etiladi.
«Reuters» agentligining vaziyatdan xabardor manbalariga tayanib xabar berishicha, Qatar chorshanba kuni gazni suyultirish jarayonini butunlay to‘xtatgan. Davlatga qarashli «QatarEnergy» kompaniyasi ushbu haftada gaz qazib olishni to‘xtatdi va 2026-yil 4-mart kuni eksport yetkazib berish bo‘yicha fors-major holatini e’lon qildi. Kompaniya hozircha vaziyat yuzasidan rasmiy izoh bergani yo‘q.
Manbalarning ta’kidlashicha, mamlakatdagi asosiy «Ras-Laffan» zavodi to‘xtatilganidan so‘ng, gazni suyultirilgan yoqilg‘iga aylantirish jarayonini qayta tiklash uchun dastlabki hisob-kitoblarga ko‘ra kamida ikki hafta vaqt ketadi.
Bu bosqichdan so‘ng korxonaning to‘liq ishlab chiqarish quvvatiga chiqishi uchun yana kamida ikki hafta talab etiladi. Shu tariqa, Qatar STG eksportining to‘liq tiklanishi kamida bir oyga cho‘ziladi.
Global energiya bozoriga ta’siri
Qatarning eksport imkoniyatlari cheklanishi allaqachon global gaz bozorlarida beqarorlikni keltirib chiqardi. Mamlakat dunyo bo‘ylab suyultirilgan gazga bo‘lgan ehtiyojning salmoqli qismini ta’minlashi inobatga olinsa, bir oylik uzilish Osiyo va Yevropa bozorlarida narxlarning keskin ko‘tarilishiga olib kelishi mumkin. Ayniqsa, energiya resurslariga bog‘liq bo‘lgan yirik iqtisodiyotlar muqobil yetkazib beruvchilarni qidirishga majbur bo‘lmoqda.
Ekspertlarning fikricha, «Ras-Laffan» kabi ulkan majmuaning to‘xtashi ta’minot zanjiridagi muvozanatni buzib yuboradi. Qayta ishga tushirish jarayonining murakkabligi va texnologik talablar eksport tiklanishini yanada kechiktirishi xavfi mavjud. Bu vaziyatda AQSH va Avstraliya kabi boshqa yirik eksportyorlarning bozordagi o‘rni vaqtincha ortishi kutilmoqda.
Istiqbol va xavflar
Xalqaro energiya birjalari Qatardagi vaziyatni diqqat bilan kuzatmoqda. Ishlab chiqarishning to‘xtashi nafaqat iqtisodiy, balki mintaqaviy geosiyosiy keskinliklar fonida yuzaga kelgani xavotirlarni yanada kuchaytirmoqda.
Kelgusi haftalarda «QatarEnergy» zavodini texnik sozlash va xavfsizlik choralarini kuchaytirish bilan shug‘ullanadi. Agar qayta ishga tushirish jarayonida qo‘shimcha texnik muammolar yuzaga kelsa, bir oylik muddat yanada uzayishi mumkin.
