Республикачи сенаторлар Трампнинг НАТОдан чиқиш режасига қарши исён кўтарди
Трампнинг НАТОдан чиқиш таҳдиди АҚШ Конгрессида кескин норозиликка сабаб бўлди. Сенаторлар буни Россия ва Хитой учун «совға» деб аташмоқда.
АҚШ президенти Доналд Трампнинг НАТОдан чиқиш имконияти ҳақидаги баёнотлари унинг «она» Республикачилар партияси сафларида жиддий бўлиниш келтириб чиқарди. «The Guardian» нашрининг хабар беришича, етакчи республикачи сенаторлар демократлар билан бирлашиб, президентнинг ниятларини оммавий равишда қоралашди. Бундай ҳолат Трамп президентлиги даврида илк бор кузатилмоқда. Хусусан, сенаторлар Том Тиллис ва Жанна Шаҳин қўшма баёнот бериб, НАТО иттифоқчилари 11 сентябр террорчилик хуружларидан кейин АҚШга ёрдамга келган ягона куч бўлганини эслатиб ўтишди.
Сенаторларнинг таъкидлашича, НАТОдан чиқиш ҳақидаги ҳар қандай гап-сўзлар АҚШ миллий манфаатларини «таслим қилиш» билан баробардир.
«НАТОдан чиқишни кўриб чиқаётган ҳар қандай президент нафақат Владимир Путин ва Си Жинпингнинг энг катта орзуларини амалга оширади, балки Американинг ўз миллий хавфсизлик манфаатларига путур етказади», — дейилади баёнотда.
Иттифоқчи аскарлар Афғонистонда АҚШ қўшинлари билан елкама-елка туриб жанг қилгани ва ҳалок бўлгани алоҳида қайд этилди.
Сенатдаги республикачиларнинг собиқ етакчиси Митч Макконнелл ва демократ Крис Кунс ҳам иттифоқчиларнинг қурбонларини камситмасликка чақиришди. Макконнелл Америка халқи фақат НАТО кучли ва бирлашган бўлган тақдирдагина хавфсизликда бўлишини урғулади. Қизиғи шундаки, Трампнинг энг ашаддий танқидчилари бўлган республикачилар ҳозирда ўз сиёсий фаолиятини якунламоқда, бу эса уларга партия ичидаги рейтингдан қўрқмасдан президентга очиқдан-очиқ қарши чиқиш имконини бермоқда.
Ҳуқуқий тўсиқлар ва сиёсий оқибатлар
2026-йилги сиёсий манзарада Трампнинг бу таҳдидларини амалга ошириши ҳуқуқий жиҳатдан анча мураккаб. 2024-йилда Конгресс томонидан қабул қилинган қонунга кўра, АҚШ президенти НАТОдан чиқиш тўғрисида якка тартибда қарор қабул қила олмайди. Бунинг учун Сенат аъзоларининг камида учдан икки қисмининг овози ёки Конгресснинг махсус қарори талаб этилади. Бу эса Трампнинг баёнотларини кўпроқ сиёсий босим ўтказиш воситаси сифатида кўрсатмоқда.
Шунга қарамай, республикачилар ичидаги исён Трампнинг ташқи сиёсий курсига бўлган ишончсизликни оширмоқда. Сенаторлар иттифоқ ичидаги келишмовчиликлар НАТО ташкил топганидан бери мавжудлигини, бироқ бу бирдамликни бузиш учун асос бўла олмаслигини таъкидлашмоқда. Иттифоқчиларнинг ҳарбий харажатларини ошириш бўйича Трампнинг талаблари асосли бўлса-да, блокдан чиқиш таҳдиди АҚШнинг глобал етакчилик мақомини шубҳа остига қўймоқда.
Путин ва Си Жинпинг учун «совға»
Америкалик қонунчиларнинг фикрича, АҚШнинг НАТОдан кетиши дунёдаги геосиёсий мувозанатни бутунлай ўзгартириб юборади. Бу қадам Россия ва Хитойнинг халқаро майдондаги таъсирини кескин ошириши, Европа давлатларини эса ҳимоясиз қолдириши мумкин. Сенаторлар «Американи ҳимоя қилиш учун аввал иттифоқчиларни ҳимоя қилиш керак» деган тамойилни илгари суриб, президентни ўз риторикасини қайта кўриб чиқишга ундамоқдалар.
