«Starlink» можароси: АҚШ Европани жавоб чораларидан огоҳлантирди

АҚШнинг Европа Иттифоқидаги элчиси Эндрю Паздер агар Брюссел сунъий йўлдош алоқаси бозоридаги қоидаларни ўзгартирса, Вашингтон Европа компанияларига нисбатан жавоб чораларини кўриши мумкинлигини айтди. Дипломат бу ҳақда 18 октябр куни «Financial Times» газетасига берган интервюсида маълум қилди.

Баҳс марказида Европа комиссиясининг 2027 йилдан кейин сунъий йўлдош орқали мобил алоқа хизматлари учун 2 ГГц частота диапазонини тақсимлаш тартибини ўзгартириш таклифи турибди. Ушбу ташаббус Европа операторларига маълум устунликлар беришни, шунингдек, давлат хавфсизлиги учун муҳим бўлган алоқа инфратузилмасини ривожлантиришни кўзда тутади. Мазкур таклиф «SpaceX» компаниясининг «Starlink» хизмати каби хорижий провайдерларнинг келажакдаги имкониятларига ҳам таъсир қилиши мумкин.

Паздер: оқибатлар Европа компаниялари учун «жуда оғир» бўлиши мумкин

«Financial Times» билан суҳбатда Паздердан Брюссел америкалик компанияларга нисбатан чекловларни давом эттирса, Европа бизнеси Вашингтоннинг жавоб чораларидан хавотирга тушиши керакми, деб сўралди.

Дипломат Европа компаниялари бундай эҳтимолни албатта ҳисобга олиши лозимлигини билдирди. Унинг таъкидлашича, АҚШ бозорининг кўлами ва аҳамияти инобатга олинса, бундай жавоб чоралари Европа корхоналари учун «жуда оғир» оқибатларга олиб келиши тайин.

«Агар асосий мақсад Қўшма Штатларнинг рақобатбардошлигини пасайтириш бўлса, менимча, бу қонунчиликнинг тўғри ва қонуний мақсади эмас», — деган Паздер. У Европа компанияларини кучайтириш учун америкалик рақобатчиларнинг имкониятларини чеклаш умуман шарт эмаслигини айтди.

Дипломатнинг фикрича, АҚШ ва Европа Иттифоқи сунъий интеллект ҳамда квант ҳисоблаш технологиялари борасида Хитойга қарши рақобатда биргаликда ҳаракат қилиши керак. У Вашингтон ва Брюсселнинг ўзаро келишмовчиликлари умумий технологик манфаатларга жиддий зарар етказиши мумкинлигидан огоҳлантирди.

«Европа билан курашишдан кўра, у билан ҳамкорлик қилиш анча осонроқ бўлар эди», — деди АҚШ элчиси.

Европа қандай қоида жорий этмоқчи?

Европа комиссияси 2026 йил 27 май куни мобил сунъий йўлдош алоқа хизматлари учун 2 ГГц частота диапазонидан фойдаланишга рухсат бериш тартибини ўзгартириш бўйича регламент лойиҳасини тақдим этди.

Амалдаги лицензиялаш тизими 2008 йилда қабул қилинган қарорга асосланган. Янги таклиф эса уни алмаштириб, бутун Европа Иттифоқи бўйлаб ягона танлов ва рухсат бериш механизмини жорий этишга қаратилган. Амалдаги частоталардан фойдаланиш ҳуқуқи 2027 йилнинг май ойида якунига етади.

Европа комиссиясининг расмий маълумотига кўра, 2 ГГц диапазони ердаги мобил тармоқлар етиб бормаган ҳудудларда сунъий йўлдош орқали алоқа ўрнатиш, шунингдек, фавқулодда вазиятлар ва давлат хизматлари учун муҳим коммуникацияларни таъминлашда қўл келади.

Нега бу частоталар «Starlink» учун ўта муҳим?

Сунъий йўлдош алоқаси фақатгина антенна ёки махсус терминал орқали интернетга уланишни эмас, балки оддий смартфоннинг ҳам бевосита сунъий йўлдош билан тўғридан-тўғри боғланишини таъминлай олади. Технологиялар оламида бу усул «Direct-to-Device» (D2D), яъни қурилмани тўғридан-тўғри улаш деб аталади.

Бундай технология ердаги мобил тармоқлар қамровидан ташқарида қолган ҳудудларда алоқа ўрнатишга, шунингдек, одатий тармоқлар ишдан чиққан фавқулодда вазиятларда қўшимча алоқа канали бўлиб хизмат қилишга мўлжалланган.

Европа парламенти тадқиқот хизмати маълумотига кўра, айнан 2 ГГц диапазони бундай хизматлар учун энг қулайи ҳисобланади. Ушбу диапазондаги частоталар сунъий йўлдош ва ердаги алоқа инфратузилмаси ўртасидаги технологик боғлиқликни таъминлашда ҳал қилувчи аҳамиятга эга.

Европа телеком компаниялари «Starlink»га муқобил тармоқ яратишни режалаштирмоқда

Баҳслар авжига чиққан бир пайтда Европанинг тўртта йирик телекоммуникация компанияси — Германиянинг «Deutsche Telekom», Франциянинг «Orange», Испаниянинг «Telefónica» ҳамда «Vodafone» 19 октябр куни янги ташаббусни эълон қилди.

Бу компаниялар Европа бозорида мобил сунъий йўлдош алоқаси учун ажратиладиган частоталар бўйича биргаликда тендерда қатнашиш имкониятини ўрганиш тўғрисида ният баённомасини имзолашди. Уларнинг асосий мақсади — қамров етарли бўлмаган ҳудудларда алоқа тармоғини кенгайтириш, муҳим коммуникациялар барқарорлигини ошириш ва Европа телеком операторларига D2D хизматларини тақдим этишдан иборат.

Иштирокчиларнинг расмий баёнотига кўра, консорциум Европа ҳудудида ердаги тармоқ инфратузилмаси, бошқарув ва назорат функцияларини ривожлантиришни режалаштирмоқда. Бироқ улар янги сунъий йўлдошлар туркумини яратишга бевосита ўзлари сармоя киритмаслигини алоҳида таъкидлаган. Бунинг ўрнига, ҳали танлаб олиниши керак бўлган сунъий йўлдош операторлари билан ҳамкорлик қилиш кўзда тутилган.

Шунингдек, компаниялар ушбу ташаббус мавжуд сунъий йўлдош ҳамкорликларининг ўрнини босмаслигини билдирган.

«SpaceX»: таклиф Украинадаги алоқага ҳам салбий таъсир кўрсатиши мумкин

«SpaceX» компанияси «Европа комиссияси»нинг бу режаларига кескин эътироз билдирди. Компаниянинг огоҳлантиришича, таклиф қилинаётган ўзгаришлар Украинадаги алоқа сифатига ҳам салбий таъсир ўтказиши мумкин. Уруш бошланганидан буён «Starlink» Украинада фуқаролик ва ҳарбий коммуникацияларни ушлаб турувчи энг муҳим воситалардан бирига айланган.

Украина масаласи мазкур баҳсга қўшимча геосиёсий аҳамият юкламоқда. Европа Иттифоқи ўзининг муҳим алоқа инфратузилмаси ва хавфсизлик хизматларини хорижий провайдерларга бўлган қарамликни камайтириш орқали ривожлантиришга интилмоқда. АҚШ эса Америка компанияларига нисбатан жорий қилинадиган чекловлар эркин рақобатга тўсқинлик қилиши ҳамда икки томоннинг технологик ҳамкорлигига путур етказишини айтмоқда.