Яқин Шарқ нефт гигантлари қувватларининг учдан бир қисмини мажбурий равишда тўхтатди

Яқин Шарқнинг тўртта энг йирик нефт ишлаб чиқарувчиси умумий ҳисобда кунига 6,7 миллион баррел нефт ишлаб чиқаришни камайтиришга мажбур бўлди. Бу жаҳон нефт таклифининг тахминан 6 фоизини ташкил этади. Бунга Ҳўрмуз бўғози амалда фалаж ҳолатга тушиб қолгани сабаб бўлган – у ҳарбий ҳаракатлар туфайли ҳануз ёпиқ турган муҳим экспорт йўли ҳисобланади. Бу ҳақда бугун, 10-март куни «Bloomberg» хабар қилди.

Мажбурий тўхташ

Минтақадаги узоқ давом этаётган беқарорлик туфайли саудия Арабистони, Ироқ, Бирлашган Араб Амирликлари ва Кувайт нефт қазиб олишни кескин қисқартиришга (умумий қувватларининг тахминан учдан биригача) мажбур бўлди. Иккинчи ҳафтасига кирган ва ўндан ортиқ давлат жалб этилган можаро натижасида нефт омборлари тўлиб кетган, хомашёни одатий денгиз йўллари орқали ташиш эса деярли имконсиз бўлиб қолган.

Вазиятдан хабардор манбаларга кўра, қисқартиришлар қуйидагича тақсимланган:

Ироқ: энг катта пасайиш – ишлаб чиқариш кунига 2,9 миллион баррелга тушди (қувватнинг қарийб 60 фоизи).

Саудия Арабистони: кунига 2–2,5 миллион баррелга камайиш.

БАА: кунига 500–800 минг баррелга камайиш.

Кувайт: тахминан кунига 500 минг баррелга пасайиш.

Саудия Арабистони, БАА ва Кувайт учун бу рақамлар феврал ойида қайд этилган ишлаб чиқариш даражасининг 20–25 фоизини йўқотишни англатади.

Жаҳон иқтисодиёти учун «домино» таъсири

«Saudi Aramco» бош директори Амин Нассер молиявий ҳисобот тақдимоти вақтида бу ҳолатни «минтақадаги нефт-газ саноати дуч келган энг катта инқироз» деб атади. Унинг айтишича, Ҳўрмуз бўғозидаги ҳаракат тўхташи аллақачон энергия соҳасидан анча ташқарига чиққан занжирли реакцияни бошлаб юборган.

Логистика ва суғуртадан ташқари, авиация, қишлоқ хўжалиги ва автомобилсозлик соҳалари ҳам зарар кўрмоқда. Нассер таъкидлашича, жаҳондаги нефт захиралари ҳозир беш йиллик энг паст даражага тушган, эркин ишлаб чиқариш қувватларининг катта қисми айнан Яқин Шарқда жойлашган. Шу сабабли денгиз қатновининг тикланиши глобал барқарорлик учун жуда муҳим.

Бу вазият фонида 9-март куни нефт нархи баррели учун тахминан 120 долларга яқинлашди. Бироқ кейинчалик Доналд Трампнинг уруш тез орада тугаши мумкинлиги ҳақидаги баёнотларидан сўнг котировкалар пасайди.