АҚШ қурбонлари етти кишига етгач, Трамп Эронни «ўз одамимиз» бошқаради демоқда

Америка Қўшма Штатлари Президенти Доналд Трамп Эроннинг навбатдаги Олий раҳбари ким бўлишига таъсир ўтказишга яна бир бор ваъда бериб, Вашингтоннинг розилигисиз бу лавозимга сайланган шахс «узоққа бормаслигини» айтди.

Кеча, 8-март куни янграган бу баёнот Эрон Экспертлар кенгаши аъзоси диний орган 28-февралда АҚШ ва Исроил Эронга қарши уруш бошлаган соатларда ўлдирилган Оятуллоҳ Али Хоманаийнинг ўрнини босувчи шахсни танлаганини айтганидан бир неча соат ўтиб янгради.

«У биздан розилик олиши керак бўлади. Агар у биздан розилик олмаса, узоққа бормайди», — деди Трамп «ABC News» телеканалига янги олий раҳбар ҳақида гапирар экан.

Трамп келажакдаги маъмуриятлар келгуси йилларда «ортга қайтишига» тўғри келишини истамаслигини қўшимча қилди, бу эса эҳтимолий ҳарбий ҳаракатларга ишорадир.

«Мен одамлар беш йилдан кейин қайтиб келиб, худди шу ишни такрорлашларини ёки ундан ҳам ёмони, уларга ядровий қуролга эга бўлишга йўл қўйиб беришни истамайман», — деди у.

Эрон расмийлари Вашингтоннинг раҳбар танлаш жараёнига таъсир ўтказиш ғоясини бир неча бор рад этишди. Аввалроқ, Эрон Ташқи ишлар вазири Аббос Арагчи яна бир бор «биз ҳеч кимга ички ишларимизга аралашишга йўл қўймаймиз», - деб ваъда берди.

«Янги раҳбарни сайлаш Эрон халқининг иши», — деди у ва эронликлар янги олий раҳбарни сайлайдиган Экспертлар кенгашини сайлаганини қўшимча қилди.

Еттинчи америкалик аскар ҳалок бўлди

Трампнинг шарҳлари Пентагон уруш бошланганидан бери еттинчи америкалик аскар ҳалок бўлганини тасдиқлашидан сал олдин янгради.

АҚШ Марказий қўмондонлиги баёнотида айтилишича, исми ошкор этилмаган аскар «1 март куни Саудия Арабистони Подшоҳлигидаги АҚШ қўшинларига қилинган ҳужум жойида» яраланган ва шанба куни вафот этган. Бошқа тафсилотлар ҳозирча маълум эмас.

Шу билан бирга, Эронда ҳалок бўлганлар сони 1 332 кишига етди, Форс кўрфази бўйлаб камида 11 киши ва Исроилда 11 киши ҳалок бўлди.

АҚШ президенти уруш учун турли хил ва ўзгарувчан асосларни келтирди, бунда бир неча бор Эроннинг ядровий амбицияларига, баллистик ракета дастурига, шунингдек, 1979-йилги Ислом инқилобидан бери Эроннинг минтақадаги барча ҳаракатларига ишора қилди. Танқидчилар, жумладан, Демократик партиядан бўлган америкалик қонун чиқарувчиларнинг аксарияти, Трамп Эрон бевосита таҳдид солганини исботлаш учун етарли далиллар келтирмаганини айтмоқда.

Кеча Эроннинг ядровий дастури бўйича АҚШ ва Эрон ўртасидаги билвосита музокараларни кузатиб борган Уммон Ташқи ишлар вазири Бадр Албусаидий АҚШ расмийларининг Теҳрон музокараларда самимий иштирок этмагани ҳақидаги даъволарини яна бир бор рад этди. Араб давлатлари лигасининг вазирлар йиғилишида сўзлаган Албусаидий «адолатли ва шарафли ечим» бўйича дипломатик ташаббуслар АҚШ ҳамда Исроил ҳужумлари бошланганда ижобий натижаларга эришаётган бўлганини айтди. У, шунингдек, жанглар кучайган сари минтақа «хавфли бурилиш нуқтаси»га дуч келаётганидан огоҳлантирди.

«Қисқа муддатли узилиш»

Ҳар икки томондан ҳужумлар кенгайди: АҚШ ва Исроил илк бор Теҳрондаги нефтни сақлаш ҳамда қайта ишлаш иншоотларига зарба берди, Эрон эса Форс кўрфази бўйлаб ҳужумлар кўламини кенгайтирди. Хусусан, Баҳрайндаги денгиз сувини чучуклаштириш иншоотига дронлар ёрдамида зарба берилди ва оқибатда корхонага моддий зарар етказилди.

«Bloomberg» ва «Axios» нашрлари АҚШ ҳамда Исроил Эроннинг бойитилган уранини қўлга киритиш учун махсус қуруқликдаги операцияни кўриб чиқаётганини хабар қилишди. Исроилнинг АҚШдаги элчиси Йехиел Лейтер CBS телеканалининг «Face the Nation» дастурига берган интервюсида ядро ёқилғисини хавфсизлантириш «бизнинг эътиборимизда ва биз бу билан шуғулланамиз», - деди.

Ўз навбатида, Трамп маъмуриятининг юқори лавозимли мулозимлари якшанба куни урушнинг глобал нефт ва газ нархларига таъсири бўйича хавотирларни юмшатишга ҳаракат қилишди. Нархларнинг тез кўтарилиши Трамп учун алоҳида сиёсий заифликдир, чунки унинг Республикачилар партияси ноябр ойида бўлиб ўтадиган қонунчилик органига оралиқ сайловларга дуч келмоқда.

Оқ уй матбуот котиби Каролин Ливитт «Fox News» телеканалига берган интервюсида маъмурият «қисқа муддатли узилишлар»га жавоб қайтараётганини айтди. Унинг сўзларига кўра, маъмурият 3 январда Венесуэла етакчиси Николас Мадуронинг АҚШ томонидан ўғирлаб кетилишидан кейин АҚШ компаниялари ушбу Жанубий Америка давлатининг нефт саноатига кириш имкониятига эга бўлган «Венесуэладаги янги бозоридан фойдаланмоқда».

Энергетика экспертлари Венесуэла нефт саноатини қайта тиклаш кўп йиллик жараён бўлиши мумкинлигини ва бу жорий танқисликни қоплашда қандай тезкор таъсир кўрсатиши эҳтимолини шубҳа остига қўйишди.

CBS телеканалининг «Face the Nation» дастурида сўзлаган Энергетика вазири Крис Райт ҳам уруш чўзилмаслигини ва ҳар қандай иқтисодий оқибатлар вақтинчалик бўлишини таъкидлади. У «Чексиз урушлар»ни тугатишга ваъда бериб ҳокимиятга келган Трамп Эронга қарши уруш «тўрт-беш ҳафта» давом этиши мумкинлигини айтган бўлса-да, низонинг аниқ вақт чегараси йўқлигини қайд этди.

Райт энергия нархлари вақтинчалик кўтарилишини тан олди, бироқ Ғарбий ярим шарда энергия танқислиги йўқлигини таъкидлади. Шунингдек, у АҚШнинг стратегик захираларида 400 миллион галлон нефт мавжудлигини ва маъмурият «зарурат туғилса, ундан фойдаланишга тайёр» эканини билдирди.

«Сизларни фақат ҳиссиётларга берилишга ва бу узоқ давом этадиган уруш бўлади деб қўрқишга мажбурлашмоқда. Бу узоқ муддатли уруш эмас, балки вақтинчалик жараёндир», — деди Райт.