Donald Tramp: «Eronning yangi rahbariyati muzokara so‘ramoqda»

AQSH Prezidenti Donald Tramp «The Atlantic» nashriga bergan intervyusida Eronning yangi rahbariyati Vashington bilan muzokaralar o‘tkazish bo‘yicha so‘rov yuborganini ma’lum qildi. Tramp ushbu taklifga rozilik bergan, biroq uchrashuvning aniq vaqti va joyini ochiqlamadi. Trampning ta’kidlashicha, avvalgi muzokaralarda ishtirok etgan eronlik mulozimlarning aksariyati yaqindagi havo zarbalari natijasida halok bo‘lgan. Shuningdek, Tramp Erondagi namoyishlar va muhojirlarning quvonchiga tayanib, mamlakatda «muvaffaqiyatli qo‘zg‘olon» yuz berishiga ishonch bildirdi.

Ali Xomanaiyning o‘limi tasdiqlangach, oyatulloh Mukarim Sheroziy Isroil va AQSHga qarshi muqaddas urush (jihod) e’lon qilgan edi. Buning fonida Eron OAVlari kun davomida Yaqin Sharqdagi Amerika harbiy bazalariga zarbalar berilayotgani haqida xabar tarqatdi.

AQSH Qurolli kuchlari amaliyot davomida ilk bor uch nafar harbiy xizmatchisi halok bo‘lganini va besh kishi yaralanganini tan oldi. Tramp esa harbiy muvaffaqiyatlar tufayli neft bozorida keskin inqiroz yuz bermasligini iddao qilmoqda.

Iqtisodiy bosim va blokada xavfi

Eron hukumati Xomanaiyning vafoti munosabati bilan 40 kunlik motam va bir haftalik dam olish e’lon qildi. Mamlakatni vaqtinchalik prezident Mas’ud Pizishkiyon, sud hokimiyati rahbari va Konstitsiyani muhofaza qilish kengashi a’zosidan iborat kengash boshqarmoqda. Rossiya Prezidenti Vladimir Putin Pizishkiyonga ta’ziya bildirib, yuz bergan voqeani xalqaro huquq normalarini qo‘pol ravishda buzish deb atadi. Shu bilan birga, Tehron Fors ko‘rfazini AQSH kemalari uchun yopganini va Islom inqilobi muhofizlari korpusi Ho‘rmuz bo‘g‘ozini to‘sib qo‘yganini ma’lum qildi.

Ushbu keskinlik ortidan «Bloomberg» Saudiya Arabistoni, Misr va Ummon fond bozorlarida pasayish kuzatilganini xabar qildi. Dunyodagi eng yirik suyultirilgan tabiiy gaz xaridori «Jera» kompaniyasi mintaqadan o‘z xodimlarini evakuatsiya qilishni boshladi.

Yirik yuk tashuvchi korporatsiyalar Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali tranzitni vaqtincha to‘xtatdi. Bu vaziyat global ta’minot zanjiriga jiddiy tahdid solmoqda va energiya resurslari narxiga bevosita ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Diplomatiya va urush o‘rtasida

Trampning muzokaralarga rozi bo‘lishi harbiy harakatlar to‘xtashini anglatmaydi. Oq uy rahbari hamon «nuqtali» zarbalar tizimi samara berishiga va rejimni o‘zgartirishga umid qilmoqda. Biroq Eron ichidagi aksilurush namoyishlari va diniy rahnamolarning jihod chaqiriqlari vaziyatning yanada murakkablashishiga olib kelishi mumkin. Vashington Eronning yangi tahdidlari bo‘yicha ma’lumotlarni ochiqlashdan bosh tortmoqda, ammo mintaqadagi harbiy tayyorgarlik kuchaytirilgan.

Ho‘rmuz bo‘g‘ozi dunyodagi neft tashish yo‘llarining eng muhim arteriyasi hisoblanadi. Uning yopilishi global iqtisodiyot uchun halokatli bo‘lishi mumkin. Tramp esa harbiy ustunlik evaziga ushbu tavakkalni nazorat qilishga intilmoqda. Keyingi kunlardagi muzokaralar yoki yangi zarbalar mintaqa taqdirini hal qiladi.